» Kinh Tế

09-07-2017 | 08:31 (931 lần truy cập)

Bước đột phá để phát triển nông nghiệp, nông thôn

Bài cuối: Tìm giải pháp và động lực để hợp tác xã phát triển
Ở Cà Mau, những hợp tác xã (HTX) nông nghiệp khi chuyển đổi theo Luật HTX năm 2012, bước đầu đã mang lại hiệu quả tích cực: Thế mạnh kinh tế địa phương được phát huy, góp sức xây dựng nông thôn, nâng cao đời sống nông dân. Song,việc tìm giải pháp và động lực cho HTX phát triển đang là vấn đề được ngành chức năng cũng như đại bộ phận nông dân trăn trở.


»Nuôi tôm công nghiệp có dấu hiệu phục hồi»
»Nhân tố mới trong ngành tôm Cà Mau»
»Ký kết chương trình đầu tư nuôi tôm rừng đạt chuẩn quốc tế »
»Tiềm năng cây chuối tại Cà Mau là rất lớn»
»Thời tiết thuận lợi, dự báo vụ lúa trên đất nuôi tôm thành công»

Thành viên Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Minh Hà A, vài năm qua thực hiện vụ rau sạch, nhưng chưa có đầu ra ổn định cho sản phẩm.

Thực trạng đầy khó khăn

Cuối năm 2016, ở lĩnh vực nông nghiệp, toàn tỉnh có 163 HTX, hiện đang hoạt động 58 HTX. Ông Nguyễn Chí Thiện, Phó Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư, cho biết: Theo lộ trình, đến tháng 7/2016, các HTX phải chuyển đổi hoặc giải thể theo quy định của Luật HTX năm 2012. Tuy nhiên, đến thời điểm này, số HTX nông nghiệp đã chuyển đổi đạt chưa tới 50%.

Qua trao đổi, những khó khăn, vướng mắc của các HTX trên địa bàn tỉnh đều có điểm chung là phần lớn chưa thiết lập được mối quan hệ tín dụng với các ngân hàng thương mại do không đủ điều kiện thế chấp tài sản, nên không đủ vốn hoạt động và mở rộng sản xuất kinh doanh, dịch vụ. Các HTX vẫn thực hiện theo kiểu góp vốn sản xuất, chứ chưa có đủ vốn điều lệ hoặc tài sản chung của HTX. Ông Vũ Đăng Khoa, Chủ tịch Hội đồng quản trị HTX Dịch vụ nông nghiệp Minh Hà A (xã Khánh Bình Đông, huyện Trần Văn Thời): “HTX chuyển đổi theo Luật HTX từ năm 2015, đến nay bộ máy hoạt động vẫn chưa đầy đủ, còn khuyết vị trí kế toán và thủ quỹ. HTX chưa tiếp cận được nguồn vốn ưu đãi, chỉ hoạt động với nguồn vốn nội lực của các thành viên, tức là vào đầu vụ mùa, chúng tôi đứng ra hợp đồng với đại lý mua vật tư cho các xã viên, đến khi thu hoạch lúa mới thanh toán tiền. Bên cạnh đó, HTX được quy định vốn điều lệ gần 2 tỷ đồng, điều này rất khó thực hiện, vì kinh tế của xã viên không đồng đều, nhiều hộ còn khó khăn”.

Và điều mà người nông dân trông đợi nhất là phải có những chính sách phù hợp cho các mô hình HTX, giúp họ tháo gỡ khó khăn, nhất là tìm đầu ra ổn định cho nông sản, bởi thực tế nông dân vẫn “tự bơi” giữa thị trường. HTX dịch vụ nông nghiệp Minh Hà A hiện có 56 thành viên, tổng diện tích 150ha lúa 2 vụ và 50ha rau màu, cây ăn trái. Tuy nhiên, dù đã qua HTX có hợp đồng với một số công ty, nhưng lượng nông sản được bao tiêu chiếm tỷ lệ rất thấp. Xã viên Bùi Thị Mận chia sẻ: “Năm trước, HTX có hợp đồng với một cơ sở kinh doanh ở Phường 7, TP. Cà Mau, mỗi ngày họ chỉ mua của vài hộ từ khoảng 5 - 10kg rau củ/hộ, trong khi vùng rau sạch của ấp đến 5ha, vì thế đa phần bà con bán cho các thương lái, giá cả bấp bênh cũng đành chịu”.

Một thực tế, trong “hoàn cảnh” thiếu nguồn vốn thì việc đề ra và thực hiện những phương án, cách làm táo bạo dường như không khả thi. Ông Nguyễn Đông Dương, Giám đốc HTX Dịch vụ nông nghiệp xã Lý Văn Lâm (TP. Cà Mau), chia sẻ: “Hiện HTX đang đầu tư trụ sở làm việc, nhà xưởng. Kế hoạch sản xuất được duyệt, hướng đến sản xuất lúa VietGAP, rau VietGAP, bao tiêu lúa cho nông dân, mở cơ sở phân phối nông sản sạch, cung ứng vật tư… Để làm được điều này cần từ 5-10 tỷ đồng, tuy nhiên vốn góp của 7 xã viênchỉ 200 triệu đồng thì khó mà thực hiện được”.

Tỉnh Cà Mau đặt mục tiêu đến năm 2020, số HTX hoạt động có hiệu quả thuộc loại khá, giỏi chiếm 70% trở lên, không còn HTX duy trì hoạt động theo kiểu hình thức; phấn đấu thành lập mới 1 liên hiệp HTX. Thu nhập bình quân của lao động và thành viên HTX đảm bảo cao hơn so với thu nhập bình quân chung của tỉnh.

Thương lái thu mua tôm của gia đình ông Trần Chí Lời, thành viên Hợp tác xã Hoàng Mỹ.

Cần “đòn bẩy” đủ sức

Một tín hiệu khả quan, đó là nông dân Cà Mau ngày càng năng động, nhạy bén trong ứng dụng khoa học kỹ thuật vào phát triển kinh tế, đồng lòng tương trợ nhau trong sản xuất, tình làng nghĩa xóm thêm thắt chặt. Đó là nền tảng để HTX thực hiện vai trò liên kết, tập hợp được sức mạnh của người nông dân khi mà mỗi cá nhân riêng lẻ không có đủ điều kiện làm được. Theo ông Đoàn Văn Bình, Phó ban Chuyên trách Ban Chỉ đạo Các chương trình mục tiêu Quốc gia tỉnh, để thực hiện HTX kiểu mới được nhanh chóng, hiệu quả, thúc đẩy quá trình xây dựng nông thôn mới, cần đưa nội dung chỉ đạo, quản lý nhà nước về kinh tế tập thể vào kế hoạch, nghị quyết hàng năm của cấp ủy, chính quyền, Mặt trận và các đoàn thể, phát huy tốt vai trò của cơ sở trong tuyên truyền, vận động.

Điều mà nông dân trông đợi nhất là phải có chính sách phù hợp cho các mô hình HTX, tổ hợp tác, giúp họ tháo gỡ khó khăn. HTX có mạnh thì người nông dân mới hăng hái làm ăn, góp vốn. Vì thế, tỉnh cần sớm ban hành hoặc trình HĐND tỉnh ban hành chính sách hỗ trợ, ưu đãi đối với HTX theo Quyết định 2261/QĐ-TTg ngày 15/12/2014 của Thủ tướng Chính phủ, theo Thông tư số 15/2016/TT-BNNPTNT, ngày 10/6/2016 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn hướng dẫn điều kiện và tiêu chí hưởng hỗ trợ đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng đối với HTX nông nghiệp, Thông tư số 340/2016/TT-BTC, ngày 29/12/2016 của Bộ Tài chính hướng dẫn về mức hỗ trợ và cơ chế tài chính hỗ trợ bồi dưỡng nguồn nhân lực, thành lập mới, tổ chức lại theo chương trình hỗ trợ phát triển HTX giai đoạn 2015 - 2020.

Thực tế, việc tìm kiếm thị trường tiêu thụ còn khó, thành viên HTX chủ yếu bán cho các thương lái nên phải tốn thêm khoản phí trung gian. Các HTX mong muốn các ngành chức năng quan tâm hơn nữa, tạo liên kết, cầu nối giữa các HTX với nhau để có sản lượng ổn định, chất lượng bảo đảm. Điều này sẽ giúp HTX dễ dàng tìm được thị trường tiêu thụ, tạo tiền đề để phát triển kinh tế hợp tác, nhằm hỗ trợ người dân phát triển sản xuất, tạo thương hiệu từ thế mạnh địa phương. Ông Trần Chí Lời, thành viên HTX Hoàng Mỹ (xã Hòa Mỹ, huyện Cái Nước), chia sẻ: “Tôi nuôi tôm công nghiệp hơn 10 năm nay, HTX đã liên hệ ký kết hợp tác với các công ty giống và công ty cung ứng thức ăn theo hình thức bán trả chậm, để các hộ có điều kiện sản xuất. Gia đình tôi đầu tư nuôi 7 ao tôm công nghiệp, sản lượng thu hoạch rất lớn, tuy nhiên chúng tôi đều tự liên hệ bán cho thương lái, đôi khi bị thương lái cò kè, ăn gian... Chúng tôi mong muốn tiếp cận vốn ưu đãi để mở rộng quy mô, diện tích, hướng đến nuôi theo quy trình công nghệ sạch”.

Bàn về giải pháp để HTX phát triển, ông Đỗ Văn Sơ, Chủ tịch Liên minh HTX kiến nghị: “Tỉnh cần tạo điều kiện cho lãnh đạo Liên minh HTX và một số HTX được chọn xây dựng mô hình kiểu mới được tham quan, học tập kinh nghiệm trong và ngoài nước; chấp thuận cho Liên minh HTX được tuyển mới viên chức theo biên chế được duyệt hoặc điều động cán bộ từ nơi khác về, vì hiện tại đang khuyết nhiều vị trí, gây khó khăn trong hoạt động”.

Nhà nước hỗ trợ vốn, khoa học - công nghệ, tiếp thị ra thị trường, đào tạo nhân lực, xây dựng thương hiệu cho nông dân; các HTX phải tự khắc phục những hạn chế của cách làm cũ, cùng chung tay thực hiện đồng bộ các giải pháp, sao cho hạn chế điệp khúc “được mùa - mất giá”, tiến tới xây dựng thương hiệu, góp phần phát triển nền nông nghiệp chung của tỉnh và tăng thu nhập cho nông dân.

“Khung pháp lý và một số chính sách phát triển kinh tế tập thể chưa được triển khai đồng bộ, thiếu tính khả thi. Các chính sách hỗ trợ, ưu đãi đối với HTX về đất đai, xúc tiến thương mại, hạ tầng kỹ thuật và tín dụng… còn nhiều khó khăn, chưa kịp thời.”
Ông Đỗ Văn Sơ, Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh, nhận định.


MỘNG THƯỜNG