» Kinh Tế

10-04-2018 | 08:29 (264 lần truy cập)

“Chiếc thẻ vàng” và uy tín hải sản Việt

Kể từ khi Ủy ban châu Âu (EC) ra quyết định áp dụng “thẻ vàng” đối với thủy sản Việt Nam (bắt đầu từ ngày 23/10/2017), đến nay đã hơn 5 tháng trôi qua, cũng có nghĩa là chỉ còn gần 20 ngày là đến thời hạn (ngày 23/4), nếu những khuyến nghị về chống đánh bắt cá trái phép, hải sản phải có nguồn gốc hợp pháp vẫn không đáp ứng được các yêu cầu mà EC nêu ra, thì có thể dẫn tới việc cơ quan này rút tiếp “thẻ đỏ”. Có nghĩa là toàn bộ thủy sản Việt Nam sẽ không được xuất khẩu vào EU nữa. Và nếu phải nhận “thẻ đỏ” thì không chỉ riêng kim ngạch xuất khẩu thủy sản Việt Nam sụt giảm mà uy tín của các mặt hàng thủy sản Việt Nam cũng bị ảnh hưởng nặng nề. Cà Mau không nằm ngoài lo ngại này.

Kỳ 1: Khi ngư dân đứng ngoài cuộc

Không thống kê hết tỉnh Cà Mau đã có bao nhiêu buổi làm việc, bao nhiêu đoàn công tác của tỉnh và địa phương đã cùng ngồi lại và bàn giải pháp để tháo gỡ vấn đề này. Nhiệm vụ trước mắt vẫn là phải mau chóng gỡ “thẻ vàng” bằng việc đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức, hướng dẫn bà con không vi phạm các vùng biển nước ngoài; xử lý thật nghiêm các tàu cá cố tình vi phạm cũng như quy định trách nhiệm của người đứng đầu địa phương khi để xảy ra tình trạng tàu cá khai thác ở vùng biển của nước khác.


»Đảo Hòn Chuối: Lênh đênh nghề nuôi cá lồng bè »
»EC tiếp tục khuyến nghị Việt Nam khắc phục “thẻ vàng”»

Vì cái lợi trước mắt…

Từ năm 2010 đến nay, trên địa bàn tỉnh có 326 tàu cá với hơn 2.770 thuyền viên trong tỉnh bị nước ngoài bắt giữ, xử lý. Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng ngư dân vi phạm vùng biển nước ngoài được xác định là vì lợi ích kinh tế. Mặt khác, do nguồn lợi thủy sản khu vực biển nước ta ngày càng cạn kiệt, dẫn đến tình trạng ngư dân cố tình vi phạm chủ quyền vùng biển các nước.

Sau nhiều chỉ đạo quyết liệt, sự vào cuộc tích cực của các cấp, các ngành, địa phương, năm 2017, số lượng tàu cá khai thác vi phạm vùng biển và bị nước ngoài bắt giữ giảm 16 tàu so với năm 2016. Tuy nhiên, từ ngày 23/10/2017 đến nay, tình trạng này lại tiếp tục tái diễn và có chiều hướng tăng nhanh, trong đó huyện Trần Văn Thời dẫn đầu, khi có đến 16 tàu và thuyền viên bị nước ngoài bắt giữ.

Trước đó, UBND tỉnh đã có công văn hỏa tốc tăng cường công tác kiểm tra, giám sát tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài, trong đó đề nghị Chủ tịch UBND huyện Trần Văn Thời tổ chức kiểm điểm trách nhiệm Chủ tịch UBND thị trấn Sông Đốc, khi để nhiều tàu cá và ngư dân trên địa bàn khai thác vi phạm vùng biển nước ngoài sau ngày 23/10/2017 đến nay. Và địa phương đã nghiêm túc thực hiện việc kiểm điểm này, đồng thời với đó là tăng cường hơn nữa công tác tuyên truyền sâu rộng trong người dân về nâng cao ý thức trong việc khai thác trái phép vùng biển nước ngoài.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Văn Sử vừa yêu cầu UBND huyện U Minh tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu và các đơn vị có liên quan, báo cáo UBND tỉnh trước ngày 7/4, khi để xảy ra 2 vụ tàu cá ở xã Khánh Hội, với 12 thuyền viên bị phía Thái Lan bắt giữ, khả năng do khai thác vi phạm vùng biển Thái Lan vào ngày 19 và 21/3 vừa qua. Ngành chức năng tỉnh Cà Mau cho biết mức độ vi phạm ngày càng nâng lên tinh vi và chuyên nghiệp hơn.

Thị trấn Sông Đốc, huyện Trần Văn Thời hiện đang chịu áp lực rất lớn về dân cư và số lượng tàu khai thác thủy sản.

Tạo áp lực cho ngành chức năng

Trước tình hình trên, tỉnh Cà Mau đã xây dựng dự án hệ thống thông tin quản lý nghề cá trên biển để giám sát các tàu cá khai thác thủy sản trên các vùng biển, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định; bắt buộc chủ tàu khai thác xa bờ hoặc thuyền trưởng phải thực hiện ghi nhật ký khai thác, báo cáo khai thác.

Về góc độ địa phương, Phó Chủ tịch UBND huyện Trần Văn Thời, ông Sử Văn Minh rất trăn trở: Thời gian qua, 7 máy giám sát hành trình không phát huy hết hiệu quả vì đa phần các máy này được gắn trên các tàu đã từng vi phạm và ngư dân thì không mở thiết bị này khi đánh bắt thủy sản. Phương tiện khai thác, dân cư đông đúc và phức tạp trong khi lực lượng chức năng của chúng ta quá mỏng; đơn cử như dân cư của Khóm 6B của thị trấn thôi đã bằng dân cư của một xã khác trong tỉnh, với gần 10.000 dân/khóm, trong khi biên chế cán bộ thì không có gì hơn.

Ông Minh cho rằng, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh nên vào cuộc mạnh mẽ, kiến nghị Trung ương vào cuộc, xem xét nâng Sông Đốc lên thành thị xã; từ khi Sông Đốc được công nhận là thị trấn đảo đến nay vẫn chưa có nhiều chính sách ưu tiên. Trong khi đó, chính quyền nơi đây đã thực sự là bạn đồng hành của ngư dân, minh chứng là đảm bảo công ăn việc làm cho 28.000 lao động thường xuyên của thị trấn đảo.

Chủ tịch UBND thị trấn Sông Đốc - Nguyễn Minh Cảnh trần tình: Chính quyền địa phương đã phối hợp với ngành chức năng các cấp đẩy mạnh công tác tuyên truyền sâu rộng trong dân, tránh khai thác vi phạm vùng biển nước ngoài nhưng thực trạng này vẫn còn diễn ra do ý thức chấp hành của một bộ phận nhỏ ngư dân chưa cao. Vì lợi ích kinh tế mà vi phạm vùng biển nước ngoài. Trong đó một phần cũng do cơ chế quản lý; đơn cử như việc cào banh lông có lợi nhuận cao, chi phí thấp nên ngư dân bất chấp, vi phạm vùng biển nước ngoài; tỉnh Cà Mau thì cấm ngư dân khai thác nhưng tỉnh Kiên Giang thì không có lệnh cấm. Lợi dụng sơ hở đó, vì hám lợi, nhiều ngư dân Sông Đốc đi sang Kiên Giang cào banh lông. Tình trạng này tạo áp lực cho ngành chức năng trong công tác quản lý, điều hành.

Đại tá Lương Hoàng Đông, Chỉ huy trưởng Bộ đội Biên phòng Cà Mau cho biết, về khai thác banh lông thì cơ bản Bộ đội Biên phòng tỉnh Cà Mau kiểm soát được, không cho tàu của tỉnh khai thác banh lông. Cụ thể, đã qua, 6 tàu khai thác banh lông vi phạm là của tỉnh Kiên Giang. Thực trạng ngư dân Cà Mau “chạy” sang Kiên Giang khai thác banh lông là có, do một số đường dây môi giới. Vấn đề này công tác đăng kiểm tàu cần xem xét lại thật kỹ, vì hiện nay rất nhiều tàu hết hạn đăng ký, đăng kiểm mà vẫn còn khai thác chui ở nhiều đảo của tỉnh Kiên Giang.

Thiết nghĩ, ngành chức năng cần mạnh tay hơn trong công tác đăng ký, đăng kiểm phương tiện khai thác biển, với những chế tài đủ mạnh để ngư dân tuân thủ. Thực tế đã qua, tỉnh giao cho địa phương quản lý công tác đăng ký đăng kiểm cho hơn 600 phương tiện, nhưng đến nay con số này chưa tới 100 phương tiện.

Ông Lê Văn Sử, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau cho biết, tỉnh sẽ tiếp tục áp dụng để quản lý tàu khai thác trên các vùng biển, chống khai thác hải sản bất hợp pháp; bắt buộc các tàu cá lắp đặt, vận hành thiết bị giám sát hành trình theo quy định, bật thiết bị 24/24 giờ và kết nối với các trạm quản lý tại bờ. Phấn đấu đến ngày 30/6/2018.

Lực lượng kiểm ngư Cà Mau luôn theo sát và có nhiều nỗ lực, hạn chế thấp nhất tình trạng vi phạm khai thác vùng biển nước ngoài diễn ra.

Sẽ chấm dứt tình trạng tàu cá xâm phạm vùng biển nước ngoài

Đại tá Lương Hoàng Đông cũng đề xuất: Buộc các tàu khi ra khơi không được tắt thiết bị giám sát hành trình, nếu tắt thì phải báo ngay cho gia đình và bộ đội biên phòng gần nhất; phải có nhật ký khai thác đánh bắt xa bờ; hàng tuần thuyền trưởng phải liên hệ với gia đình, đồn hoặc trạm biên phòng; nếu cố tình vi phạm sẽ tước bằng thuyền trưởng vĩnh viễn. Kiểm điểm trách nhiệm đối với cán bộ chuyên môn phụ trách do những nguyên nhân chủ quan. Tiến hành các biện pháp nghiệp vụ với sự tham gia của biên phòng, công an, đoàn thể; phân loại đối tượng để quản lý; trang bị thêm 3 máy đường dài tại các trạm Sông Đốc (huyện Trần Văn Thời), Khánh Hội (huyện U Minh) và Rạch Gốc (huyện Ngọc Hiển).

Thượng tá Ngô Xuân Phú, Phó Giám đốc Công an tỉnh Cà Mau, trăn trở, thời gian qua, đường dây môi giới đưa thuyền trưởng đi khai thác trái phép vùng biển nước ngoài từ Cà Mau đến Bình Thuận diễn biến ngày càng phức tạp. Đối tượng này đi từ Cà Mau đến Bình Thuận rồi sau đó lên tàu sang Malaysia để khai thác; các yêu cầu đặt ra rất hấp dẫn nên các hợp đồng nhanh chóng triển khai: Khi nhận lời đi sang nước bạn khai thác biển trái phép thì gia đình của thuyền trưởng đó đã nhận ngay 15 triệu đồng và còn được chia tiếp hoa hồng khi đánh bắt thủy sản.

Trước tình hình này, Công an tỉnh Cà Mau đã đề xuất Tổng cục An ninh vào cuộc, bởi lẽ đường dây này trải qua cả hai tỉnh và nó có yếu tố nước ngoài. Thêm vào đó, hiện nay các tàu khi vi phạm hạn chế báo chính quyền mà tự mình xử lý, chủ động móc nối với ngư dân nước bạn để xử lý. Các đối tượng trung gian này sẽ tham gia chuộc tàu của ngư dân Việt Nam.

Dự kiến trong tháng 4/2018, đoàn kiểm tra của Liên minh châu Âu sẽ có chuyến khảo sát và làm việc với chính quyền tỉnh về tình hình khai thác hải sản trên biển, làm cơ sở đánh giá năng lực quản lý tàu cá, tiến tới quyết định những vấn đề liên quan đến “thẻ vàng” mà trước đó đối tác này cảnh báo, khi nhập khẩu các mặt hàng hải sản của Việt Nam. Ngăn xâm phạm vùng biển nước ngoài, để quản lý tàu khai thác trên các vùng biển, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, tỉnh Cà Mau bắt buộc các tàu cá lắp đặt, vận hành thiết bị giám sát hành trình theo quy định, bật thiết bị 24/24 giờ và kết nối với các trạm quản lý tại bờ.

Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau chỉ đạo ngành chức năng cần nghiên cứu kỹ và ban hành những chế tài đủ mạnh để ngăn chặn tình trạng ngư dân khai thác vùng biển nước ngoài trái phép. Đối với những trường hợp vi phạm sẽ tịch thu chứng nhận thuyền trưởng, không cho hoạt động nữa, tàu vi phạm thì tước giấy phép hoạt động vĩnh viễn. Tất cả vì uy tín của ngành Thủy sản, vì hình ảnh quốc gia, vì lợi ích của dân tộc.

PHÚ HỮU