» Kinh Tế

29-09-2014 | 15:56 (923 lần truy cập)

Nông nghiệp Cà Mau chuyển động!

Bài cuối: KỲ VỌNG CHƯA ĐƯỢC GIẢI TỎA

Dù còn nhiều bất cập, tồn tại trong quá trình phát triển sản xuất nông nghiệp ở Cà Mau, tuy nhiên nhìn trên bình diện chung cho thấy, chính những chuyển động trong chuyển dịch sản xuất những năm gần đây đã mang đến cuộc sống mới cho những vùng nông thôn ngày càng sung túc hơn. Diện mạo nông thôn mới ngày thêm sáng bừng với nhịp điệu sản xuất rộn ràng, đa dạng các hình thức sản xuất tiên tiến, mang tính liên kết… Tuy nhiên, vẫn còn đó những “đốm da beo” khiến những nhà hoạch định chính sách lo ngại, các nhà khoa học… bối rối.


»Đảo Hòn Chuối: Lênh đênh nghề nuôi cá lồng bè »
»EC tiếp tục khuyến nghị Việt Nam khắc phục “thẻ vàng”»

Với quan điểm xây dựng và phát triển nền sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại, nâng cao giá trị gia tăng và bền vững, góp phần thực hiện thành công Đề án tổng thể tái cơ cấu kinh tế, gắn với mô hình tăng trưởng theo Quyết định 339 của Thủ tướng Chính phủ, ông Lê Văn Sử, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, cho biết: Trên cơ sở đó, ngành lựa chọn những ngành hàng chủ lực có khả năng phát triển phù hợp tại mỗi địa phương để tập trung đầu tư, hướng đến nâng cao giá trị gia tăng sản phẩm hàng hóa, tăng tính cạnh tranh thị trường, làm sao để người sản xuất phải có lãi sau mỗi mùa vụ. Theo đó, định hướng phát triển nền nông nghiệp gắn liền với kinh tế - xã hội - môi trường, trong đó trọng tâm vẫn là nuôi tôm và trồng lúa.

Nền sản xuất nông nghiệp ở Cà Mau cần được đảm bảo các điều kiện để phát triển chiều sâu, hướng đến nâng cao năng suất và giá trị gia tăng.

NÂNG CAO SẢN LƯỢNG VÀ GIÁ TRỊ CON TÔM

Mục tiêu tỉnh Cà Mau đề ra từ nay đến năm 2020 là sản lượng thủy sản tăng bình quân 4%/năm, giá trị tăng 10%/năm. Từ đây cho thấy, ngành đang hướng đến các hình thức nuôi tôm vừa mang tính tập trung vừa mang lại giá trị con tôm nguyên liệu. Theo đó, đến năm 2020, sẽ hình thành các vùng nuôi tôm công nghiệp tập trung tại các huyện: Phú Tân, Cái Nước, Đầm Dơi, một phần huyện Trần Văn Thời và TP. Cà Mau với tổng diện tích trên 20 ngàn ha. Cũng ở các địa phương này và tại các nơi có điều kiện, phấn đấu đạt diện tích nuôi tôm theo hình thức quảng canh cải tiến lên trên 120 ngàn ha. Cùng với đó, với điều kiện tự nhiên vùng rừng ngập rộng lớn, mô hình nuôi tôm sinh thái dưới tán rừng ở vùng Năm Căn, Ngọc Hiển sẽ được quan tâm, đưa diện tích tôm nuôi được chứng nhận “tôm sinh thái” lên 10 ngàn ha; khoảng 100 ngàn ha nuôi tôm kết hợp với các giống loài thủy sản khác: Tôm - cua, tôm - sò huyết…

Với quyết tâm mở đường cho con tôm Cà Mau “bơi” thẳng vào các siêu thị, đến năm 2020, phấn đấu sẽ có từ 4 - 5 ngàn ha nuôi tôm đạt chứng nhận theo tiêu chuẩn VietGAP (nuôi trồng thủy sản tốt tại Việt Nam), GlobalGAP (nuôi trồng thủy sản tốt toàn cầu)…

Điều đáng lưu ý trong Đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp lần này là có sự chuyển động mạnh mẽ trong quy hoạch và khai thác thủy sản, gắn với phát triển nuôi các giống loài thủy sản ven biển, đảo, gắn với phát triển hạ tầng phục vụ nghề khai thác. Từ đây, sẽ từng bước giảm tỷ trọng về số lượng và tàu có công suất khai thác gần bờ sang tàu có công suất lớn hơn, khai thác xa bờ, cùng với đó là đội tàu làm dịch vụ trên biển, nhằm giảm chi phí khai thác cũng như nâng cao giá trị sản phẩm.

Nằm trong định hướng này, Cà Mau đăng ký danh mục các dự án ưu tiên đầu tư thực hiện theo Nghị định 67 của Chính phủ trong năm 2015 (chính sách phát triển thủy sản) với số vốn 86,5 tỷ đồng, gồm: 2 dự án chuyển tiếp, 8 dự án mới thực hiện nạo vét cửa biển, xây dựng các khu neo đậu tàu tránh, trú bão; 4 dự án chuyển tiếp, 23 dự án mới đầu tư hạ tầng vùng nuôi trồng thủy sản, cùng 13 dự án vùng nuôi trồng thủy sản trên biển. Cùng với đó, đối với chính sách tín dụng, ngư dân Cà Mau được hỗ trợ vay vốn đóng mới 90 tàu khai thác và 10 tàu dịch vụ hậu cần (tàu có công suất từ 400 - 800 và trên 800CV).

SẢN XUẤT LÚA ĐI VÀO CHIỀU SÂU

Nhìn nhận vào thực tế, quan điểm sản xuất cây trồng tại Cà Mau từ sau năm 2015 sẽ không tăng diện tích mà tập trung đi vào chiều sâu nhằm tăng năng suất và chất lượng sản phẩm. Theo đó, giữ vững ổn định khoảng 130 ngàn ha trồng lúa, hình thành những vùng chuyên canh lúa với năng suất bình quân gần 6 tấn/ha; những khu sản xuất lúa công nghệ cao, đặc biệt là phát triển sản xuất lúa gạo hữu cơ, lúa mùa đặc sản, chuyển giao ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật theo tiêu chuẩn VietGAP, hướng đến thị trường trong nước và xuất khẩu. Tùy theo hệ sinh thái từng vùng, các sản phẩm nông nghiệp khác: Dừa, mía, chuối, muối... được sản xuất quy chuẩn gắn với chế biến tại chỗ nhằm tận dụng tài nguyên đất, lao động, nâng cao giá trị sản phẩm.

Chăn nuôi gia súc, gia cầm trên địa bàn không phải là thế mạnh của địa phương, tuy nhiên cần hình thành lượng lớn sản phẩm thông qua hình thức trang trại nhằm đảm bảo chất lượng, vệ sinh, đáp ứng nhu cầu tiêu thụ tại chỗ cũng như khả năng xuất sang các địa phương trong khu vực.

Về lâm nghiệp, nâng cao chất lượng giống và loại cây trồng nhằm nâng cao giá trị cũng như sản lượng gỗ, trong đó chú ý bảo vệ nghiêm ngặt và phát triển vùng rừng nguyên sinh, rừng bãi bồi, rừng phòng hộ.

Việc thực hiện Đề án tái cơ cấu nền nông nghiệp lần này cho thấy những chuyển động tích cực. Tuy nhiên, đó cũng chỉ mang đến niềm hy vọng mới chứ chưa thật sự giải tỏa được những kỳ vọng lớn lao. Thật ra đây là “điều chỉnh quy hoạch” trên cơ sở qua 3 năm thực hiện Đề án Quy hoạch phát triển nông nghiệp đến năm 2020. Song, điều đáng mừng là chúng ta sớm nhận ra, kịp thời hành động khi mà những mâu thuẫn trong sản xuất bộc phát, buộc phải “xoay chuyển” phù hợp trong từng giai đoạn, để định hướng phát triển nền nông nghiệp không phải “lệch pha” so với thời đại sản xuất, nhu cầu thị trường trong mối tương quan khu vực, cả nước và thế giới. Điều đáng lo ngại nhất đã qua cũng như hiện nay vẫn là hạ tầng thủy lợi phục vụ sản xuất luôn “hụt hơi”, từ đó dẫn đến các hình thức sản xuất luôn trong tình trạng biến động. Quy hoạch sản xuất rồi mới quy hoạch thủy lợi, đến khi thủy lợi thực hiện thì sản xuất lại chuyển đổi, và chúng ta cứ chạy theo như là một “trò chơi cút bắt”. Định hướng giai đoạn 2016 - 2020, nông nghiệp Cà Mau sẽ phát triển theo chiều sâu, thế nhưng việc quy hoạch thủy lợi ở Cà Mau và Đồng bằng sông Cửu Long đến thời điểm này vẫn cứ loay hoay lựa chọn phương án, khả năng sẽ khó có giải pháp tối ưu; trong đó đáng quan tâm là nguồn vốn đầu tư quá lớn, khó huy động. Từ thực tế này, phải chăng đến năm 2016, nền nông nghiệp của địa phương lại tiếp tục “tái cơ cấu”, quy hoạch thủy lợi lại tiếp tục… quy hoạch (?!).

Nông nghiệp Cà Mau đang chuyển động - đó là điều ai cũng nhận thấy, tuy nhiên xem ra chưa có những chuyển biến nhanh và đáng kể, và bài toán “sản xuất bền vững” vẫn luôn là khát vọng!.

Chỉ trong vòng 10 năm (2000 - 2010), diện tích đất sản xuất nông nghiệp (theo hệ sinh thái ngọt, mà chủ yếu là cây lúa và cây ăn trái) của tỉnh giảm trên 90 ngàn ha (từ 238.257 xuống còn 148.122ha). Điều này đồng nghĩa với diện tích nuôi trồng thủy sản (chuyên tôm) của địa phương tăng trên 100 ngàn ha (từ 113.087ha lên 215.224ha). Tuy nhiên, nhìn lại cho thấy, trình độ và năng lực cũng như tư duy sản xuất của nông dân hiện nay vẫn còn ở mức thấp, chỉ thích làm theo kinh nghiệm, chưa chuyên nghiệp trong liên kết sản xuất cũng như khả năng nhận định thị trường. Tại những vùng chuyển đổi chuyên tôm, đến giờ vẫn còn những vùng nuôi quảng canh truyền thống, diện tích nhỏ, thu nhập bấp bênh…

“Việc đầu tư hạ tầng phục vụ sản xuất đã qua chưa đến nơi đến chốn, quản lý kiểm soát dịch bệnh không chặt, trình độ sản xuất của người nông dân chưa được nâng cao - đây là 3 yếu tố lớn dẫn đến năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp thấp. Giải pháp thủy lợi cho sản xuất là do các nhà khoa học hoạch định, và đáp án phải đảm bảo phục vụ sản xuất, trong đó trọng tâm phải là con tôm. Chúng ta không mong có giải pháp vẹn toàn, chỉ hy vọng cơ bản đáp ứng, phù hợp với điều kiện và khả năng sản xuất của nông dân. Cuối tháng 11, đầu tháng 12 phải có được sản phẩm hoàn chỉnh về quy hoạch thủy lợi phục vụ sản xuất nông nghiệp trình UBND tỉnh phê duyệt".

(Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Dũng)

THIÊN TRƯỜNG