Tự hào những thương hiệu made in “nông dân”

Quanh năm gắn bó với ruộng đồng, “tay lấm chân bùn”, song những nông dân chân chất luôn có những khát khao cháy bỏng, họ gửi gắm cả niềm tin và cái “tâm” vào từng  sản phẩm do mình làm ra. Đáng khâm phục và tự hào hơn khi có những thứ “rẻ tiền” trước đây gần như “bỏ đi”, không ai chú ý thì nay chính nhờ niềm đam mê, quyết tâm, sáng tạo của nông dân, cùng với nhịp sốngthời đại 4.0, đã giúp nâng tầm giá trị các sản phẩm ấy, trở thành những sản phẩm có thương hiệu, đặc trưng của địa phương; hay những nông dân “làm liều” tiên phong thực hiện mô hình “du lịch cộng đồng”, sau nhiều năm bôn ba, khổ sở đi tìm lối “mở”, cuối cùng thành công đã mỉm cười với họ, bởi họ đã khai thác đúng tiềm năng, lợi thế  mà thiên nhiên ban tặng cho đất và người Cà Mau… Tất cả sự cần cù, miệt mài, sáng tạo, cùng bản lĩnh dám nghĩ dám làm ấy được đền trả xứng đáng bằng những sản phẩm mang thương hiệu made in “nông dân”, không chỉ góp sức làm giàu cho bản thân, gia đình và xã hội, riêng họ trở thành những “viên gạch hồng” góp phần xây đời mới và là niềm tự hào trong nông dân Cà Mau.

Bài 1: “Người đứng mũi” ở làng chuối khô Trần Hợi

Chuối là thứ dân dã, rẻ tiền và thường được chế biến thành nhiều món ngon mà bất cứ ai từng một thời gắn với làng quê hay thành thị đều rất quen thuộc. Theo người dân địa phương, làng ép chuối khô ở Ấp 10A, 10B, 10C xã Trần Hợi, huyện Trần Văn Thời, hình thành trên 60 năm. Trước đây do lượng chuối trồng nhiều, bán thì rẻ bèo, ăn cũng không hết, mùa nắng tốt, nhất là thời điểm giáp tết Nguyên đán, bà con ép chuối khô chỉ để bảo quản được lâu, dành ăn dần chứ nào có bán được bao nhiêu; đồng thời đây cũng là món ăn dân dã góp mặt trong những ngày tết…Sau này, có người mua với giá 5 - 10 ngàn đồng/kg chuối khô đã là quý, thay vì bỏ thì uổng, bà con ép chuối phơi khô, bán được đồng nào hay đồng nấy. Đâu ai nghĩ rằng có một ngày chuối khô lại được “lên đời” với giá trên 40 - 50 ngàn đồng/kg như hiện nay.

Quan trọng hơn là hiện chuối khô Trần Hợi được sản xuất theo quy trình khép kín, đảm bảo kỹ thuật, an toàn vệ sinh thực phẩm, trở thành sản phẩm OCOP của địa phương và có mặt ở khắp các tỉnh, thành cả nước… Ông Trần Văn Hoàng (Bảy Hoàng) người tiên phong làm được điều đó, trở thành người “đứng mũi”, đưa làng ép chuối khô ở Trần Hợi “lên đời”!

3 đời làm nghề, từ làm thuê thành ông chủ

Về xã Trần Hợi, hỏi tên ông Bảy Hoàng thì hầu như ai cũng biết. Nhiều người biết ông từ thời ông còn chèo ghe mua chuối, “lái” dừa; rồi từ phận làm thuê, nghèo khó vươn lên thành ông chủ. Người đời quý mến, nhắc ông còn bởi cách làm ăn chân chính, lương thiện. Tên ông Bảy Hoàng lại nổi lên như cồn khi ông là hộ đầu tiên ở làng ép chuối khô Trần Hợi dám đầu tư hàng trăm triệu đồng làm hệ thống máy sấy chuối, thay vì phải chờ “thuận theo thời tiết” - chờ có nắng mới ép chuối, mưa thì nghỉ như trước đây.

Theo ông Bảy Hoàng, món gì chứ chuối xiêm thì ở xứ này nhiều vô số kể. Hồi đó chuối rẻ rề, chín nhiều ăn không kịp, phải đem cho cá tra ăn; hoặc là đem đi ép phơi phô để giữ được lâu hơn. Nhất là vào thời điểm giáp tết, nắng gắt, nhà nào cũng tranh thủ phơi chuối khô dành đến tết ngào kẹo, cuốn dừa cho sắp nhỏ ăn cho vui nhà vui cửa.

Ông Bảy Hoàng sinh ra trong gia đình nông dân nghèo với 9 anh em, ba mẹ ông cũng làm nghề ép chuối khô, nhưng ngày xưa đâu ai có thể làm giàu được từ nghề này. Gia cảnh nghèo khó nên hầu hết anh em ông Hoàng phải tự bươn trải kiếm sống. Riêng ông Bảy Hoàng lập gia đình năm 21 tuổi, ra riêng không đất sản xuất, nên gia đình ông ở đậu đất hàng xóm và lập nghiệp từ làm thuê: Đào đất, leo dừa, đốn chuối thuê, lái vỏ thuê. Dành dụm được số vốn, ông mua chiếc xuồng be mười tập tành nghề thu mua chuối, dừa bán lại cho các vựa. Gần 30 năm trong nghề (từ năm 1990 cho đến năm 2017), dành được số vốn kha khá, ông Bảy Hoàng mua 2,4 công đất, nơi gia đình ông từng ở đậu để mở vựa thu mua chuối, dừa và ép chuối khô xuất bán trong và ngoài tỉnh.

Từ cơ sở nhỏ, ban đầu chỉ 3 thành viên trong gia đình ông Bảy Hoàng cùng làm, chủ yếu lấy công làm lời. Khác với mọi người, sản phẩm của gia đình ông Bảy Hoàng được chọn lọc kỹ từng miếng, cắt bỏ phần chỉ đen của chuối, sắp xếp, vô bọc hút chân không sạch đẹp, bọc chuối bật màu vàng ươm, dán nhãn bắt mắt, nên khi bán ra thị trường giá cao hơn so với mọi người trong xóm. Vì thế, chuối khô của ông Bảy Hoàng được nhiều người biết đến và vươn ra ngoài tỉnh. Còn nhớ, tầm hơn 5 năm trước, cũng thời điểm giáp tết, về xã Trần Hợi viết bài về nông thôn mới, chàng thanh niên trẻ Trần Duy Thanh (con trai ông Bảy Hoàng), lúc bấy giờ công tác ở xã, dẫn tôi đi ghi hình các mô hình sản xuất tiêu biểu trên địa bàn, trong đó có làng ép chuối khô Trần Hợi. Khi ấy Duy Thanh tâm sự rằng: “Ba và gia đình em đang tìm giải pháp để duy trì và phát triển làng nghề ép chuối khô của địa phương. Đầu tiên là làm sao để có thể ép chuối khô quanh năm không phụ thuộc vào thời tiết, thứ hai là tạo được thương hiệu riêng để nâng cao giá trị sản phẩm; thứ ba là đưa sản phẩm vươn xa ra thị trường, vừa góp phần tiêu thụ lượng chuối thương phẩm khá lớn trong dân, vừa góp phần tăng thu nhập cho bà con vùng ngọt Trần Văn Thời nói chung, làng chuối khô Trần Hợi nói riêng...”.

Sau đó vài năm, lướt facebook của Duy Thanh, thấy em chia sẻ hình ảnh chú Bảy Hoàng cùng Duy Thanh tham gia giới thiệu sản phẩm chuối khô của gia đình tại các buổi hội chợ trong và ngoài tỉnh, rồi nhãn hiệu tập thể chuối khô Trần Hợi được công nhận cuối năm 2018, tôi thầm mừng cho chú đã thực hiện được ước mơ. Ước mơ ấy không chỉ có lợi cho riêng gia đình mà còn mở ra cơ hội cho trên 100 hộ làm nghề chuối khô ở Trần Hợi kiếm ra tiền; đồng thời còn tạo công ăn việc làm, tăng thu nhập cho hàng trăm lao động nhàn rỗi ở nông thôn.

Phụ trách đầu ra cho chuối khô Trần Hợi

Nhờ xây dựng nông thôn mới, đường bê-tông rộng hơn, sáng đẹp hơn dẫn về làng nghề chuối khô Trần Hợi, đi qua các ấp: 10A, 10B, 10C và Ấp 5. Nắng sáng bừng lên, cũng là lúc bà con trên các tuyến ra đường quây quanh những giàn chuối khô, nhanh tay trở chuối, để những miếng chuối hứng trọn nắng mới, tươm mật vàng ươm.

Đến nhà ông Bảy Hoàng, giàn chuối khô rộng hơn 150m2 của gia đình ông đã sẵn sàng đón nắng. Ông Bảy Hoàng cho biết, dù có lò sấy nhưng gia đình vẫn tận dụng nắng tốt phơi chuối, nắng tự nhiên cũng có điều hay riêng, tạo độ vàng ươm cho chuối, rất bắt mắt, mặt khác tiết kiệm được chi phí sản xuất.

Ông Lê Tuấn Nguyên, Bí thư Chi bộ Ấp 10B, cho biết: “Từ những năm 2015 đến nay, chuối khô Trần Hợi được người tiêu dùng trong và ngoài tỉnh biết đến nhiều hơn, đơn đặt hàng với số lượng ngày càng lớn và yêu cầu cung cấp sản phẩm quanh năm. Tuy nhiên, làng ép chuối khô Trần Hợi trước đây chỉ làm được tầm 3 - 4 tháng mùa nắng (từ tháng 9 đến tháng 12 âm lịch), mùa mưa thì chịu thua. Với lại, làng ép chuối khô trước đây chỉ làm theo phong trào, chủ yếu tiêu thụ nội địa, giá cả bấp bênh, chưa thực sự là sản phẩm giúp nông dân thoát nghèo, ổn định cuộc sống, nên có thời gian làng nghề ép chuối gần như chìm lắng, số hộ làm nghề giảm đáng kể. Rồi nhờ cách làm của chú Bảy Hoàng đã vực dậy phong trào, mở ra hướng đi triển vọng cho bà con làng nghề chuối khô Trần Hợi.

Không chỉ thu mua chuối thương phẩm, làm ra sản phẩm chuối khô cung ứng cho thị trường, cơ sở của ông Bảy Hoàng còn thu mua cả chuối khô trong dân, giúp bà con an tâm sản xuất, tăng thêm thu nhập, gắn bó lâu dài với nghề ép chuối khô. Không chỉ thu mua chuối thương phẩm, làm ra sản phẩm chuối khô cung ứng cho thị trường, cơ sở của ông Bảy Hoàng còn thu mua cả chuối khô trong dân, giúp bà con an tâm sản xuất, tăng thêm thu nhập, gắn bó lâu dài với nghề ép chuối khô.

Để góp phần duy trì làng nghề, nhiều lần ông Bảy Hoàng chủ động kiến nghị với chính quyền địa phương, các Sở, ngành quan tâm hỗ trợ bà con ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất để khắc phục việc phụ thuộc vào thời tiết; tiến đến công nhận nhãn hiệu tập thể, tạo động lực khơi dậy phong trào ở làng nghề ép chuối khô Trần Hợi. Với suy nghĩ tôm khô, cá bổi, trái cây… đều có thể sấy khô được thì chuối cũng sấy được, ông Bảy Hoàng cùng con trai nghiên cứu, học tập mô hình từ các tỉnh bạn, trên mạng internet, cùng với sự hỗ trợ tích cực từ Hội Nông dân huyện, Sở Công thương và chính quyền địa phương tạo điều kiện để ông Bảy Hoàng tiếp cận và nhận hỗ trợ 50% (tức được hỗ trợ 125 triệu đồng) tổng nguồn vốn Dự án đầu tư máy sấy chuối với 1 lò, 10 máy; phần còn lại do gia đình đóng góp thêm trên 250 triệu đồng.

Ông Bảy Hoàng chia sẻ: “Những năm gần đây, thời tiết diễn biến thất thường, mùa mưa nắng không phân định rõ như trước nên việc phơi chuối ép theo phương pháp truyền thống gặp nhiều khó khăn. Hơn 30 năm làm nghề thì tầm 3 - 5 đợt chuối phơi không đặng nắng, ngả màu không thể xuất bán được. Nay có lò sấy thuận tiện rất nhiều, chuối được ép sấy quanh năm theo đơn đơn đặt hàng, không lo “cháy” hàng. Ưu điểm của lò sấy là chuối khô và đều màu, bắt mắt, vệ sinh và ít tốn công hơn rất nhiều so với phương pháp truyền thống.

Hiện nay, bình quân hàng tháng cơ sở của ông Bảy Hoàng thu mua trong dân gần từ 25 - 30 tấn chuối thương phẩm; chế biến ra từ 8 - 10 tấn chuối khô cung ứng cho thị trường, thu lợi nhuận trên 300 triệu đồng/năm. Hiện ông Bảy Hoàng có chắc trong tay 10 đơn hàng cố định từ các tỉnh: Bến Tre, An Giang, Đồng Tháp, TP. Hồ Chí Minh, với số lượng trên 8 tấn chuối khô/tháng. Cơ sở của ông Bảy Hoàng còn tạo việc làm thời vụ cho 10 - 12 lao động nhàn rỗi ở địa phương, với thu nhập 150 - 200 ngàn đồng/ngày. Đặc biệt vào dịp tết, lượng hàng xuất đi gấp đôi, từ 15 - 20 tấn/tháng. Ngoài ra, cơ sở ông còn thu mua chuối khô của bà con, tuy nhiên sản phẩm phải đáp ứng yêu cầu cơ sở đề ra, để đảm bảo uy tín, chất lượng sản phẩm trước khi cung ứng ra thị trường.

Ông Lê Tuấn Nguyên, Bí thư Chi bộ Ấp 10B, cho biết: “Chú Bảy không chỉ là tấm gương nông dân tiêu biểu vượt khó vươn lên làm giàu, mà điều đáng trân trọng hơn khi chú cũng là người tiên phong giữ gìn, duy trì và khơi nguồn để làng nghề chuối khô Trần Hợi được phát triển bền vững như hiện nay. Đồng thời là đầu mối để tạo đầu ra sản phẩm cho bà con, giúp bà con an tâm gắn bó với nghề, có thêm thu nhập, dần sống được và vươn lên làm giàu với nghề này”.

Ông Trần Thanh Hải, Chủ tịch Hội Nông dân huyện Trần Văn Thời, thông tin: “Chuối khô Trần Hợi đã được công nhận nhãn hiệu tập thể, sản phẩm làm ra có bao bì, đóng gói, mã số, mã vạch, logo hàng hóa...đủ điều kiện để đưa vô hệ thống siêu thị, tự tin vươn xa thị trường ngoại tỉnh. Nhờ đó, chuối khô Trần Hợi tiếp tục duy trì thương hiệu và mở rộng sản xuất; nâng cao giá trị sản phẩm, khẳng định được uy tín, chất lượng, tạo sự yên tâm đối với người tiêu dùng…Thành quả ấy xuất phát từ công rất lớn của nông dân Bảy Hoàng dám nghĩ dám làm, đã làm thì phải thành công”.

Ông Bảy Hoàng rất vui khi sản phẩm của mình đã chinh phục được nhiều người tiêu dùng.Ông Bảy Hoàng rất vui khi sản phẩm của mình đã chinh phục được nhiều người tiêu dùng.

Để có bức ảnh chân dung ông Bảy Hoàng và sản phẩm do ông làm ra, tôi nhờ ông Bảy Hoàng ra sân phơi chuối để tôi ghi hình, ông Bảy Hoàng bảo: “Dù là nông dân chính cống nhưng hôm nay ghi hình lên báo thì để cho chú mặc chiếc áo đẹp để quảng bá thương hiệu chuối khô Bảy Hoàng nghe nhà báo”. Gương mặt ông rám nắng, hằn những nếp nhăn trên mắt; đôi tay còn dính mủ chuối. Với thứ mà ít ai nghĩ rằng sẽ giúp nông dân làm giàu, đổi đời, có thương hiệu riêng như chuối khô, vậy mà ông Bảy Hoàng đã làm được điều đó. Nụ cười của ông Bảy Hoàng hiện trong khung hình thật tươi. Nụ cười hài lòng về thành công đúng như mong đợi của một lão nông đã dành trọn thanh xuân cho nghề “chuối” ở xứ Trần Văn Thời.

Ý kiến bạn đọc
    • Báo ảnh - Cơ quan thuộc Ủy ban Nhân dân tỉnh - Tiếng nói của Nhân dân Cà Mau
      Giấy phép số 55/GP-TTĐT cấp ngày 18/3/2011
    • Tổng biên tập: Lê Nguyễn
    • Tòa soạn và trị sự: Số 57AB Phan Đình Phùng - TP. Cà Mau - Cà Mau
    • Điện thoại: +84 (290) 3822062/ 3822065/ 3831925
    • Fax: +84 (290) 3822060
    • Email: bientapdatmui@yahoo.com.vn