Khơi thông “điểm nghẽn” các đề tài, dự án khoa học

Từ năm 2016 - 2018, UBND tỉnh Cà Mau đã phê duyệt 31 đề tài, dự án, xét duyệt triển khai 21 dự án; đồng thời nghiệm thu 46 nhiệm vụ, trong đó lĩnh vực nông nghiệp có 28 nhiệm vụ. Các nhiệm vụ chủ yếu bám sát vào yêu cầu tái cơ cấu ngành Nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới, chương trình trọng điểm và quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Khi khoa học vào thực tiễn

Theo báo cáo của Sở Khoa học và Công nghệ, trong những năm qua, việc thực hiện các chương trình nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm trong nuôi trồng và khai thác thủy sản, sản xuất giống nông - lâm - thủy sản; hỗ trợ ứng dụng các kết quả nghiên cứu trong đời sống sản xuất, trong xây dựng nông thôn mới, tái cơ cấu ngành Nông nghiệp; phát triển công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp; phát triển kinh tế tập thể… đạt được nhiều thành tựu.

Thực hiện nhiệm vụ phát triển sở hữu trí tuệ, đến nay xây dựng và bảo hộ được 13 nhãn hiệu, đã lập hồ sơ đề nghị Cục Sở hữu trí tuệ xem xét cho nhiều sản phẩm khác. Cục Sở hữu trí tuệ đã cấp 801 giấy chứng nhận bảo hộ và đang xem xét thêm nhiều hồ sơ. Với các sản phẩm được cấp văn bằng bảo hộ, hầu hết số lượng, chất lượng, quy mô và giá trị sản xuất phát triển nhanh, mở rộng thị trường…

Sản xuất lúa gạo ở Cà Mau đã áp dụng nhiều tiến bộ khoa học kỹ thuật.Sản xuất lúa gạo ở Cà Mau đã áp dụng nhiều tiến bộ khoa học kỹ thuật.

Nhiều dự án, đề tài đã được triển khai ở lĩnh vực nông nghiệp, vốn là ngành kinh tế thế mạnh của tỉnh và đạt hiệu quả. Điển hình như mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng siêu thâm canh, lan tỏa rất nhanh, nếu cuối năm 2017 chỉ có 999ha thì đến cuối năm 2018 đã lên trên 2.000ha, năng suất đạt từ 30 - 50 tấn/ha; nuôi  tôm quảng canh cải tiến ít thay nước, cuối năm 2017 có 22.915ha, đến cuối năm 2018 có 36.302ha. Mô hình nuôi tôm 2 và 3 giai đoạn đang được áp dụng rộng rãi…

Lĩnh vực trồng trọt cũng áp dụng nhiều tiến bộ khoa học kỹ thuật: Phục tráng một số giống lúa mùa địa phương để phù hợp với một số vùng sản xuất của tỉnh; quản lý dịch hại tổng hợp (IPM); canh tác lúa thông minh giảm hạt giống gieo sạ… Đặc biệt, đề tài xây dựng mô hình xen canh lúa - tôm càng xanh toàn đực tại xã Tân Bằng rất hiệu quả, có tính thuyết phục cao và đang lan tỏa nhanh ra nhiều địa phương khác.

Ngoài ra, hằng năm, Sở Khoa học và Công nghệ thực hiện từ 1 - 3 dự án xây dựng và bảo hộ quản lý phát triển các sản phẩm đặc sản, đặc thù của địa phương, với kinh phí khoảng 2 tỷ đồng/năm. Theo đó, đã xây dựng bảo hộ 13 nhãn hiệu, hướng dẫn cho hơn 1.000 tổ chức, cá nhân nộp đơn bảo hộ và được Cục Sở hữu trí tuệ cấp hơn 800 giấy chứng nhận bảo hộ cho cơ sở, doanh nghiệp. Đồng thời, hỗ trợ cho các hợp tác xã, tổ hợp tác các địa phương 18 ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất.

Nhìn chung, ở cấp cơ sở, trong 3 năm qua, đã có 79 dự án được tổ chức xét duyệt và triển khai, với đa dạng đối tượng cây trồng, vật nuôi và đã nghiệm thu 60 dự án, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất ở địa phương.

Cùng gỡ khó

Đã qua, UBND tỉnh rất quan tâm về nghiên cứu và ứng dụng khoa học kỹ thuật (KHKT) vào sản xuất và đời sống, tổ chức thực hiện tốt chính sách, cơ chế của Trung ương và vận dụng thích hợp cho địa phương; chỉ đạo phối hợp giữa các ngành, các cấp; trực tiếp điều hành Hội đồng Khoa học của tỉnh; thường xuyên rà soát, kiểm tra các cơ quan đầu mối về lĩnh vực này. Các cơ quan chuyên ngành, các ngành, các cấp, các chuyên gia hầu hết nhận thức được vai trò của KHKT, có trách nhiệm và nhiều cố gắng xây dựng và thực hiện các kế hoạch, chương trình phát triển KHKT ở phạm vi và lĩnh vực mình phụ trách.

Về phía người dân, người trực tiếp ứng dụng, nhiều người có ý thức, nhạy bén tiếp thu tiến bộ KHKT và sáng tạo để phù hợp với điều kiện của mình mà mục tiêu là hướng tới tính hiệu quả cao hơn. Thực tế minh chứng là nhiều mô hình lan toả nhanh, nhiều quy trình kỹ thuật được cải tiến so với “nguyên bản”. Yếu tố này được nhìn nhận là đóng vai trò hết sức quan trọng trong thành công đã qua.

Ở cấp cơ sở, có 79 dự án được tổ chức xét duyệt và triển khai với đa dạng đối tượng cây trồng vật nuôi và đã nghiệm thu 60 dự án, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất ở địa phương.Ở cấp cơ sở, có 79 dự án được tổ chức xét duyệt và triển khai với đa dạng đối tượng cây trồng vật nuôi và đã nghiệm thu 60 dự án, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất ở địa phương.

Các doanh nghiệp, các hợp tác xã, các tổ chức hội, đoàn thể nhiều nơi tích cực ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất, đời sống. Mặt khác, họ cũng nằm trong chuỗi liên kết sản xuất, là điều kiện ổn định sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh tế.

Tuy nhiên, theo đánh giá tại Hội thảo khoa học “Thực trạng, giải pháp phát triển ứng dụng các dự án, đề tài khoa học vào sản xuất và đời sống” được tổ chức vừa qua, có tới 30% đề tài, dự án đã triển khai nhưng chưa được ứng dụng, gây lãng phí lớn về tài chính và nhân lực. Có khoảng 32% nhiệm vụ ngưng không thực hiện do nhiều nguyên nhân.

Việc gắn kết giữa cơ quan quản lý nhà nước với các doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế tập thể, hộ dân chưa được tốt. Về điều này, ý kiến tại Hội thảo cho rằng, không phải họ không làm hay xem nhẹ, họ luôn quan tâm ứng dụng khoa học công nghệ để tăng hiệu quả kinh tế cho họ. Vấn đề là chúng ta chưa có cơ chế hợp lý thiết lập mối quan hệ mật thiết với họ nên khó quản được họ.Thiếu chuyên gia đầu ngành và năng lực một số chuyên gia chưa đủ tầm so với yêu cầu đề tài. Có đề tài chưa xem xét kỹ cơ sở khoa học, thực tiễn, pháp lý và các chủ trương, chính sách liên quan. Ý thức bảo vệ và khai thác ưu thế nhãn hiệu hạn chế như: Quảng bá thương hiệu chưa rộng, một số sản phẩm có nhãn hiệu chỉ được biết tại địa phương; ít sản phẩm có nhãn hiệu thâm nhập Co.opmart; một vài nhãn hiệu còn bị lợi dụng ảnh hưởng đến uy tín. Có quan tâm xây dựng chuỗi giá trị, song kết quả còn hạn chế do nhiều nguyên nhân, trong đó nổi lên là thiếu tinh thần hợp tác giữa các bên, nặng lợi ích cục bộ, vì vậy thiếu nguồn lực cho phát triển…

Bàn về giải pháp, có rất nhiều sự quan tâm xoay quanh việc làm sao để chuyển biến nhận thức hơn nữa về tầm quan trọng của KHKT với đời sống và sản xuất. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền với nhiều hình thức, lấy hiệu quả để thuyết phục. Chương trình, kế hoạch công tác của các ngành, các cấp nên có nội dung phát triển KHKT. Đẩy mạnh hơn nữa cơ chế đặt hàng. Đề tài được chọn cần sát với yêu cầu, kết quả nghiên cứu đảm bảo chất lượng. Sau tổ chức tiếp nhận kết quả nghiên cứu, phải tiếp tục có kế hoạch triển khai nhân rộng và các điều kiện cần có để thực hiện. Xây dựng đội ngũ cán bộ kỹ thuật đủ phẩm chất và năng lực, cập nhật kịp thời các tiến bộ kỹ thuật... 

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Văn Bi nhận định, thực tế có những đề tài “bỏ ngăn tủ” do không còn phù hợp thực tế để ứng dụng, có những đề tài sau khi ứng dụng thì “sống” không được bao lâu, có đề tài phải ngưng do thiếu kinh phí để triển khai.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh đề nghị phải đánh giá thật nghiêm túc, khách quan, hiệu quả các đề tài, dự án để có chỉ đạo nhân rộng. So sánh tính hiệu quả, sức sống của từng đề tài sau khi ứng dụng thực tế để tìm ra “nút thắt”, phải gắn trách nhiệm của người làm nghiên cứu với các sản phẩm khoa học để mang lại hiệu quả lâu dài. Ngoài ra, cần đổi mới phương pháp nghiên cứu, sàng lọc đề tài, nhất là lĩnh vực nông nghiệp, không tràn lan mà tập trung nghiên cứu sâu hơn. Tính toán lại kinh phí hỗ trợ trong triển khai, đánh giá, ứng dụng từng đề tài. Tăng cường hơn nữa hoạt động tư vấn để có đề tài chất lượng, đóng góp tốt hơn vào phát triển xã hội và phục vụ cho người dân.

Ý kiến bạn đọc
    • Báo ảnh - Cơ quan thuộc Ủy ban Nhân dân tỉnh - Tiếng nói của Nhân dân Cà Mau
      Giấy phép số 55/GP-TTĐT cấp ngày 18/3/2011
    • Tổng biên tập: Lê Nguyễn
    • Tòa soạn và trị sự: Số 57AB Phan Đình Phùng - TP. Cà Mau - Cà Mau
    • Điện thoại: +84 (290) 3822062/ 3822065/ 3831925
    • Fax: +84 (290) 3822060
    • Email: bientapdatmui@yahoo.com.vn