Bứt phá và rào cản từ “nghị quyết tam nông”

Sau 10 năm thực hiện, Nghị quyết Hội nghị lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa X) về nông nghiệp, nông dân, nông thôn (nghị quyết tam nông) đã mang lại nhiều thành tựu bứt phá cho nông nghiệp, nông thôn của tỉnh, tạo đòn bẩy đưa nông nghiệp, nông thôn phát triển theo hướng hiện đại, thúc đẩy nông dân ra sức thi đua lao động sản xuất, làm giàu chính đáng trên mảnh đất quê hương. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu quan trọng đó, vẫn còn những hạn chế, rào cản, những vấn đề phát sinh trong quá trình lao động sản xuất chưa đáp ứng thỏa đáng tâm tư, nguyện vọng người dân… Rất cần những giải pháp thiết thực, để phát huy tối đa hiệu quả của nghị quyết tam nông, đặc biệt là trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế. Kỳ 1: Đổi thay lớn trên những cánh đồng Từ những cánh đồng lúa, những liếp đậu được người nông dân thực hiện riêng lẻ, mỗi người một cách làm, không đồng loạt, kém hiệu quả, trở thành cánh đồng mẫu, vươn lên cánh đồng lớn lúa, lúa - tôm, đậu xanh; từ những vuông tôm nuôi theo phương pháp quảng canh truyền thống, đến những ao tôm công nghiệp (ao đất), vươn lên đầm tôm trải bạt siêu thâm canh; đến những nông dân chân lấm, tay bùn nhưng làm chủ khoa học kỹ thuật trên mảnh vườn, liếp ruộng, làm cho những kỹ sư thứ thiệt cũng phải chào thua… Đó là một trong những thành quả đáng trân trọng, những đổi thay lớn trong suy nghĩ, cách làm của nhà nông nơi đồng đất Cà Mau sau 10 năm thực hiện nghị quyết tam nông. Tất cả đã góp phần dệt nên diện mạo mới cho nông thôn tỉnh, đời sống của người dân cũng không ngừng được cải thiện, sản xuất nông nghiệp, thủy sản có những bước phát triển nhảy vọt...

Con tôm đột phá

Là một trong bốn tỉnh, thành phố thuộc vùng kinh tế trọng điểm vùng ĐBSCL, Cà Mau có diện tích nuôi trồng thủy sản lớn nhất nước, với 300.000ha, trong đó có trên 277.000ha nuôi tôm. Sản lượng tôm hàng năm đạt từ 150 - 170 ngàn tấn, kim ngạch xuất khẩu hàng năm khoảng 1 tỷ đến 1,2 tỷ USD, đóng góp đáng kể vào sự phát triển nền kinh tế - xã hội tỉnh. Với tiềm năng, thế mạnh vốn có về nuôi trồng thủy sản, nhất là con tôm, cùng với cuộc cách mạng mới về “Tam nông” đã góp phần thúc đẩy ngành thủy sản của tỉnh phát triển đi lên theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, phát triển bền vững và tiếp tục khẳng định vai trò là ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh.

Con số so sánh kết quả tổng sản lượng thủy sản sẽ là minh chứng rõ nhất cho sự phát triển tăng vọt ấy. Năm 2017, tổng sản lượng thủy sản đạt 530.000 tấn, tăng 69,27% so với năm 2008 (313.115 tấn), bình quân tăng 6,02%/năm; trong đó, sản lượng tôm đạt 173.500 tấn, tăng 62,5% so với năm 2008 (bình quân tăng 6,23%/năm), kim ngạch xuất khẩu đạt trên 1 tỷ USD, đưa tỉnh Cà Mau trở thành tỉnh đứng đầu cả nước về kim ngạch xuất khẩu mặt hàng tôm.

Để đạt được những bứt phá mới ở lĩnh vực này, từ khi ban hành nghị quyết đến nay, tỉnh đã triển khai thực hiện nhiều giải pháp, trong đó chuyển đổi phương thức nuôi, đặc biệt là mô hình nuôi tôm công nghiệp (NTCN), NTCN trải bạt siêu thâm canh đã và đang góp phần tăng nhanh về diện tích và nâng cao sản lượng tôm nuôi của tỉnh. Nếu như năm 2008, diện tích NTCN của tỉnh ở mức dưới 3.000ha thì đến tháng 6/2018 đạt 9.620,55ha; diện tích nuôi tôm quảng canh cải tiến đạt 113.253,77ha; diện tích tôm sinh thái có chứng nhận đạt 19.000ha; đặc biệt diện tích nuôi tôm siêu thâm canh đã đạt đến mốc 1.738ha.

Ông Trần Văn Việt (ấp Tân Thành A, xã Tân Dân, huyện Đầm Dơi), là một trong những nhân vật mở màn cho phong trào NTCN tại địa phương từ những năm 2000. Theo ông, từ mô hình nuôi tôm truyền thống năng suất thấp, tìm tòi, nghiên cứu áp dụng thử nghiệm mô hình NTCN trong ao đất, hiệu quả có bước nâng lên. Chưa dừng ở đó, những năm gần đây, tiếp tục đưa công nghệ mới vào sản xuất, mạnh dạn áp dụng hình thức nuôi mới - NTCN trải bạt siêu thâm canh. Với mô hình này, người nuôi có thể kiểm soát được dịch bệnh, cho sản lượng vượt trội so với cách nuôi truyền thống trước đây, với mức bình quân dao động từ 40 - 50 tấn/ha/vụ.

Ông Nguyễn Quốc Thống, Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Đầm Dơi, cho biết: “Qua quá trình nuôi, nhận thấy việc NTCN truyền thống bằng ao đất mang lại hiệu quả không cao. Vì vậy, nhiều hộ dân trên địa bàn huyện đã mạnh dạn tìm hiểu, trao đổi kinh nghiệm và áp dụng mô hình nuôi tôm siêu thâm canh từ những người đi trước. Nhờ đó, nông dân đã tiếp cận được khoa học kỹ thuật, dần chuyển sang mô hình nuôi mang lại giá trị kinh tế cao này. Đã có nhiều vụ nuôi thành công, tôm nuôi chất lượng tốt, năng suất rất cao, nâng tổng số diện tích NTCN trên địa bàn huyện hiện nay là trên 2.000ha, trong đó diện tích tôm siêu thâm canh chiếm 757ha, với 904 hộ nuôi, cho năng suất tăng gấp 2 - 4 lần so với phương pháp nuôi truyền thống”.

Hiện nay, chỉ tính riêng diện tích NTCN của tỉnh đã đạt gần 10.000ha. Trong đó, có diện tích nuôi tôm siêu thâm canh tăng nhanh, gần 1.000ha, với năng suất đạt khoảng hơn 50 tấn/ha/vụ, là bước đột phá “ngoạn mục” cho con tôm Cà Mau. Từ đó, kịp thời đáp ứng được nguồn nguyên liệu cho các nhà máy, xí nghiệp, góp một phần lớn vào kim ngạch xuất khẩu của địa phương.

Ông Trần Quốc Việt (phải) cùng anh Phạm Văn Xê, cán bộ nông nghiệp xã Khánh Lâm (huyện U Minh) thăm đồng lúa của gia đình ông Việt, thuộc cánh đồng lớn tại Ấp 3.

Cánh đồng lớn - hiệu quả cao

Theo sau thủy sản - ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh, cây lúa chiếm vị thế là cây trồng chính của tỉnh, nhất là từ khi triển khai thực hiện mô hình Cánh đồng lớn lúa; cánh đồng lớn lúa - tôm thì năng suất, chất lượng từ mô hình mang lại khá cao, mở ra hướng phát triển bền vững cho nông dân. Dưới sự hướng dẫn của Trung tâm Khuyến nông - Khuyến ngư tỉnh, sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, các ngành và chính quyền địa phương, cánh đồng mẫu lớn, nay là cánh đồng lớn đã đi vào cuộc sống người dân và phát huy hiệu quả tích cực từ năm 2012 đến nay.

Dưới cánh đồng lúa xanh rờn, từng thân lúa trổ đòng đòng trải dài tít chân trời, như xé tan cả bầu trời âm u, báo hiệu cơn mưa to sắp ập xuống cánh đồng. Ông Trần Quốc Việt (Ấp 3), cùng với anh Phạm Văn Xê (cán bộ nông nghiệp xã Khánh Lâm, huyện U Minh) xắn quần lội xuống đồng lúa, chọn một vài cây lúa mẫu để kiểm tra sự sinh trưởng của bông, hạt; đồng thời dự đoán năng suất của vụ lúa hè thu năm nay đạt khoảng 4 - 5 tấn/ha/vụ.

Gia đình ông Việt nhiều đời làm nông, trước đây chỉ sản xuất manh mún, nhỏ lẻ, theo kiểu truyền thống, năng suất đạt khoảng 2 tấn/ha/vụ đã là cao; nay áp dụng mô hình Cánh đồng lớn, so với kỹ thuật canh tác cũ thì áp dụng biện pháp “3 giảm, 3 tăng”, ngoài việc góp phần giúp nông dân giảm chi phí trong sản xuất lúa: Giảm lượng giống gieo sạ, giảm lượng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, còn góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường, nên hạt gạo ngày càng có chất lượng cao và giảm chi phí đầu vào trong sản xuất, nhất là trong thời kỳ giá cả lúa giống, vật tư nông nghiệp tăng cao như hiện nay. Mặt khác còn góp phần thắt chặt tinh thần đoàn kết xóm làng, cùng nhau vươn lên. Đặc biệt, khoảng 10 năm trở lại đây, nhất là khi nghị quyết tam nông đi vào đời sống, nông nghiệp, nông thôn đã khởi sắc hẳn lên.

Anh Phạm Văn Xê chia sẻ: “Diện tích cánh đồng lớn lúa của xã hiện nay là 150ha, triển khai trên địa bàn Ấp 3, Ấp 5, Ấp 7 và Ấp 14. Từ khi có cánh đồng lớn, năng suất đạt hiệu quả cao nên nông dân rất phấn khởi và mong muốn được mở rộng quy mô”.

Mục tiêu đề ra của cánh đồng lớn là năng suất lúa - tôm tăng từ 15 - 20% so với sản xuất truyền thống; tạo sự đồng thuận liên kết giữa nông dân với nhau trong quá trình sản xuất, từ đó giảm chi phí sản xuất, nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả. Mô hình Cánh đồng lớn sẽ góp phần giải quyết được vấn đề về tổ chức lại sản xuất cho bà con, áp dụng các hình thức sản xuất: Hợp tác xã, tổ hợp tác… nâng cao thu nhập đời sống, bảo vệ môi trường, sản xuất bền vững, hướng tới xây dựng nông thôn phát triển bền vững.

Với những nỗ lực trong việc ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, tổng diện tích canh tác lúa tính đến nay tuy giảm so với năm 2008 (từ 132.891ha giảm xuống 113.291ha, giảm 14,46%), tuy nhiên năng suất lúa đạt 5,09 tấn/ha, tăng hơn 1,44 tấn/ha so với năm 2008 (3,65 tấn/ha); bình quân lợi nhuận khoảng 22 triệu đồng/ha/năm.

Ý kiến bạn đọc
    • Báo ảnh - Cơ quan thuộc Ủy ban Nhân dân tỉnh - Tiếng nói của Nhân dân Cà Mau
      Giấy phép số 55/GP-TTĐT cấp ngày 18/3/2011
    • Tổng biên tập: Lê Nguyễn
    • Tòa soạn và trị sự: Số 57AB Phan Đình Phùng - TP. Cà Mau - Cà Mau
    • Điện thoại: +84 (290) 3822062 / 3822065 / 3831925
    • Fax: +84 (290) 3822060
    • Email: bientapdatmui@yahoo.com.vn