Bứt phá và rào cản từ “nghị quyết tam nông”

Kỳ cuối Nông dân cần liều thuốc “an thần” cho đầu ra Thời gian qua, điệp khúc được mùa - mất giá, được giá - mất mùa đã trở nên quen thuộc. Đây là nỗi lo lớn của nông dân sau mỗi vụ mùa. Cà Mau cũng không ngoại lệ, vấn đề này đã và đang là mối quan tâm lớn của tỉnh, một trong những cản ngại lớn đối với sự phát triển nông nghiệp nông thôn tỉnh nói riêng và quá trình thực hiện Nghị quyết Trung ương 7 về tam nông nói chung.

Tâm sự nhà nông

Sau 10 năm “nghị quyết tam nông” đi vào cuộc sống, cùng với quyết tâm của tỉnh, sự trợ lực của các ngành chức năng và sự tinh tế, năng động sáng tạo của nông dân, tiềm năng lợi thế của tỉnh dần được phát huy khá tốt và đã hình thành nhiều mô hình phù hợp ở cả 2 vùng mặn, ngọt đặc trưng trên đồng đất Cà Mau. Song, hiện nay, một số mô hình đang “giẫm chân tại chỗ” vì giá đầu ra bấp bênh, thiếu tính ổn định.

Tranh thủ trời chiều mát dịu, giữa vườn táo xum xuê, anh Bùi Thanh Khiết (Ấp 3, xã Khánh Lâm, huyện U Minh) tỉ mỉ cột từng nhánh táo đang cho trái vào giá đỡ và hái bớt trái, nhằm hạn chế gãy nhánh. Anh Khiết cho biết về giá cả đầu ra: “Trước đây, tôi từng đi mua táo vườn, rồi bán lại kiếm lời. Thấy giá đầu ra tốt, tôi tìm mua 700 gốc táo hồng, có đặc tính giòn, ngọt rất ngon từ người quen ở Sóc Trăng về trồng tại vườn nhà. Sau gần 2 năm ra công chăm sóc, áp dụng những tiến bộ kỹ thuật như đầu tư hệ thống tưới nước tự động, sử dụng phân bón hữu cơ để tiết kiệm chi phí… đến nay vườn táo đã cho trái đợt 2. Thế nhưng, băn khoăn lớn nhất của tôi hiện nay là giá cả đầu ra rất thấp, nếu ngoài thị trường bán với giá 25 - 30 ngàn đồng/kg thì tại vườn chỉ bán được với giá 8 - 10 ngàn đồng/kg, trừ chi phí, công cán thì huề. Thực sự mà nói, nông dân chúng tôi bao đời bám ruộng đồng, tôi không ngại khó, ngại khổ và không ngừng tìm tòi, cải tiến kỹ thuật, thử nghiệm những mô hình mới nhằm nâng cao thu nhập, thế nhưng chúng tôi vẫn mang tâm trạng phập phồng, lo âu sau mỗi vụ mùa và chưa bao giờ quyết định được giá sản phẩm do chính mình làm ra...”.

Hiện nay, tỉnh đã triển khai phát triển mô hình nuôi tôm sinh thái kết hợp với bảo vệ và phát triển rừng, tiến tới cấp chứng nhận tôm sinh thái. (Ảnh chụp tại xã Tân Ân Tây, huyện Ngọc Hiển).

Nhắc đến tiềm năng, lợi thế hàng đầu ở Cà Mau phải nói đến con tôm. Đến thời điểm này, con tôm Cà Mau gần như đã phát huy được đến “đỉnh điểm” cả về diện tích, quy mô và năng suất, nhất là hiệu quả từ mô hình nuôi tôm siêu thâm canh, lúa - tôm, tôm - rừng… mang lại. Tuy nhiên, nhiều năm qua, người dân nuôi tôm công nghiệp (NTCN), tôm siêu thâm canh luôn phập phồng lo âu về đầu ra và nay đã chạm mốc giá thấp nhất từ trước đến nay, đẩy nông dân vào thế “nuôi thành công nhưng chỉ có đường lỗ đến huề vốn”.

Cách nay độ 2 tuần, anh Trần Hải Đăng, cán bộ Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Đầm Dơi đưa chúng tôi đến tham quan, nắm tình hình NTCN siêu thâm canh của các thành viên hợp tác xã (HTX) NTCN Thành Công (ấp Nam Chánh, xã Tân Dân, huyện Đầm Dơi). Sau nhiều năm nuôi có thành công, có thất bại, rồi tích lũy kinh nghiệm trong quá trình nuôi, nay hầu như các thành viên của HTX đều đạt được thành công. Anh Huỳnh Văn Minh, thành viên HTX, bộc bạch: “Suốt thời gian vụ nuôi dao động 100 - 150 ngày, chúng tôi gần như ăn ngủ không yên, trông mãi đến ngày thu hoạch thì mới thở phào. Nhưng nay, dù vụ nuôi thành công, nhưng với mức giá tôm nguyên liệu thấp kỷ lục, đẩy chúng tôi vào thế “không lối thoát”. Minh chứng là từ đợt thu hoạch gần đây nhất, 2 ao trải bạt thu 12 tấn tôm, bán ra được 1,2 tỷ đồng, trừ chi phí không còn đồng lời, xem như công cán hơn 3,5 tháng ròng rã đổ sông đổ biển”.

Ông Trần Quốc Việt, Giám đốc HTX NTCN Thành Công, cho biết: “Do đường sá không thuận tiện, giữa người nuôi tôm và doanh nghiệp chưa thống nhất giá đầu ra (doanh nghiệp mua giá thấp hơn thương lái tại địa phương từ 2 - 5 ngàn đồng/kg), nên đến nay sau hơn một năm thành lập, HTX vẫn chưa liên kết được đầu ra. Cùng với thực tế giá cả bấp bênh như hiện nay, người nuôi thành công thì không lời; người nuôi thất bại thì càng lâm vào đường cùng, nợ nần chồng chất, nên nhiều khả năng, diện tích nuôi tôm của HTX nói riêng và cả huyện sẽ “treo đầm” trên 80% chờ giá tăng trở lại, mới dám tái sản xuất”.

“Giải pháp vàng” cho nông nghiệp, thủy sản

Cách đây không lâu, giá heo thương phẩm, cá sấu, chuối… và gần đây nhất là giá tôm nguyên liệu trong tỉnh nói riêng, cả nước nói chung thấp kỷ lục, khiến người nuôi khốn đốn. Nguyên nhân của tình trạng trên là việc tổ chức sản xuất theo quy hoạch chưa đạt mục tiêu đề ra, cùng với đó là sức ép, sự cạnh tranh gay gắt với sản phẩm từ các nước trong khu vực. Một số địa phương trong tỉnh tuy đã xác định được địa chỉ các vùng chuyên canh cho các sản phẩm thế mạnh nhưng quy mô diện tích còn nhỏ lẻ, manh mún. Đặc biệt, trong liên kết chuỗi giá trị, liên kết sản xuất, đầu ra hiện nay chưa có sự thống nhất, bởi liên quan đến lợi nhuận đôi bên chưa thỏa đáng…

Anh Bùi Thanh Khiết (Ấp 3, xã Khánh Lâm, huyện U Minh) chăm sóc vườn táo được gần 2 năm tuổi.

Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Tiến Hải: “Hiện nay, ở nhiều nước phát triển, nông dân đã sản xuất nông nghiệp theo hướng quay về với tự nhiên, nói không với các loại hóa chất để phát triển bền vững và bảo vệ sức khỏe con người. Trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng như hiện nay, việc tăng cường khả năng cạnh tranh của nông sản đồng nghĩa với việc phải tạo ra sản phẩm sạch, có chất lượng đáp ứng các tiêu chuẩn, nhu cầu, thị hiếu của thị trường. Đây là một trong những giải pháp phát triển bền vững mà ngành Nông nghiệp cả nước, cũng như tỉnh đang hướng tới, thông qua việc chú trọng, đẩy mạnh xây dựng và phát triển các thương hiệu nông sản chủ lực của tỉnh: Nuôi tôm sinh thái gắn với phát triển rừng; mô hình lúa - tôm; nuôi tôm siêu thâm canh…có sự cải tiến trong kỹ thuật nuôi, sao cho vừa đảm bảo các yêu tố: Tạo ra sản phẩm sạch, chất lượng; hạ thấp chi phí, nâng cao giá trị đầu ra, giúp nông dân sinh lời, ổn định giá cả đầu ra trong sản xuất. Đó là một trong những “giải pháp vàng” để nông dân tự cứu lấy mình”.

Đây là lý do thời gian qua trên địa bàn tỉnh đã đẩy mạnh việc chuyển đổi phương thức, nâng cao năng suất, sản lượng đối với các loại hình nuôi tôm: Nuôi quảng canh, quảng canh cải tiến ở các huyện: Thới Bình, U Minh, Trần Văn Thời và TP. Cà Mau; tôm - rừng ở: Năm Căn, Ngọc Hiển, Đầm Dơi, Phú Tân; tôm thâm canh, siêu thâm canh ở những nơi có điều kiện; tôm sú quảng canh cải tiến hướng tới tiêu chuẩn GAP ở Trần Văn Thời, Đầm Dơi, Cái Nước; nuôi tôm nâng cao năng suất ứng dụng quy trình cải tạo đất bằng biện pháp sinh học ở Đầm Dơi, Cái Nước; đẩy mạnh tái cơ cấu đối với cua biển, nuôi cua dưới tán rừng, nuôi cua kết hợp. Phát triển mô hình nuôi tôm sinh thái kết hợp với bảo vệ và phát triển rừng, tiến tới cấp chứng nhận tôm sinh thái… Đồng thời, tỉnh đã chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn kết nối 22 doanh nghiệp ký kết 61 lượt hợp đồng hợp tác phát triển chuỗi giá trị ngành hàng tôm với 15 HTX, tổ hợp tác (800 hộ, diện tích 1.323,3ha) để cung ứng vật tư đầu vào và xây dựng vùng nguyên liệu tôm có chứng nhận quốc tế, gắn với chế biến và tiêu thụ sản phẩm; phối hợp với các tổ chức phi chính phủ hỗ trợ các doanh nghiệp, hộ dân thực hành nuôi tôm bền vững có trách nhiệm theo các tiêu chuẩn. Đến nay, đã chứng nhận được 19.000ha tôm rừng/4.200 hộ (bao gồm cả diện tích rừng). Hỗ trợ các doanh nghiệp chế biến xuất khẩu thủy sản xây dựng vùng nuôi tôm thâm canh có chứng nhận quốc tế, với diện tích 675ha/552 hộ; hỗ trợ các hộ nuôi tôm thực hành theo tiêu chuẩn VietGAP, đã đánh giá và cấp chứng nhận cho 99 hộ/100ha…

Anh Trần Văn Út (ấp Tân Thành Lập, xã Tân Ân Tây, huyện Ngọc Hiển): Tôi thích sống chan hòa với thiên nhiên, thưởng thức thực phẩm sạch từ thiên nhiên nên tôi quyết định rời thành phố về đây lập nghiệp. Tôi đầu tư mô hình du lịch cộng đồng để du khách thỏa thích với thiên nhiên, thưởng thức thực phẩm sạch từ con tôm, con cá dưới vuông tôm; tự tay bắt ốc len, vọp dưới tán rừng… Tuy giản dị, bình dân thế mà du khách, đặc biệt du khách nước ngoài rất thích thú, đây có thể xem là một trong những cách quảng bá vùng đất, con người Cà Mau đến bạn bè khắp cả nước và nước ngoài.

Hy vọng với sự vào cuộc của tỉnh, các ngành chức năng, các mô hình sản xuất mới đã được áp dụng, sẽ giúp nông dân đón nhận bài toán “vừa được mùa vừa được giá” trong niềm hân hoan, phấn khởi sau mỗi vụ mùa… tạo nên sức sống mới, đòn bẩy đưa nông nghiệp, nông dân, nông thôn tỉnh phát triển nhanh và bền vững, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu “nghị quyết tam nông”.

Ý kiến bạn đọc
    • Báo ảnh - Cơ quan thuộc Ủy ban Nhân dân tỉnh - Tiếng nói của Nhân dân Cà Mau
      Giấy phép số 55/GP-TTĐT cấp ngày 18/3/2011
    • Tổng biên tập: Lê Nguyễn
    • Tòa soạn và trị sự: Số 57AB Phan Đình Phùng - TP. Cà Mau - Cà Mau
    • Điện thoại: +84 (290) 3822062 / 3822065 / 3831925
    • Fax: +84 (290) 3822060
    • Email: bientapdatmui@yahoo.com.vn