Cà Mau gồng mình trong đại hạn!

Thiên tai trong mùa khô, tình trạng hạn hán, kéo theo đó là xâm nhập mặn, làm sụt đất, kiệt nước sinh hoạt và sản xuất, nguy cơ cháy rừng… Dù chỉ mới bước vào đỉnh điểm của hạn, mặn, nhưng Cà Mau đã phải gồng mình ứng phó. Con số thiệt hại cứ tăng nhanh liên tục, đến thời điểm này đã lên hàng chục tỷ đồng dù chỉ mới ước tính sơ bộ. Và không chỉ có ở vùng nội đồng, ngay cả tuyến đê biển, nơi mà theo quy luật chỉ bị tác động vào mùa mưa bão, nay giữa mùa khô cũng đã bị tổn thương nghiêm trọng…

Bài 1: Về “vùng rốn” khô hạn, sụt lún

Trong cái nắng rát da giữa trưa mùa khô hạn, đường dẫn vào kênh Cây Rừa (ấp Trùm Thuật, xã Khánh Hải, huyện Trần Văn Thời) yên ắng không một bóng người. Con lộ bê-tông dọc bờ kênh xuất hiện rất nhiều rào chắn cảnh báo đường sụt lún, sạt lở; chiếc xe máy chở chúng tôi phải leo lên, lao xuống như đang đi giữa đường rừng núi hiểm trở. Có những đoạn, cả con lộ sụt xuống hoàn toàn, phải mở đường vòng vào đất của dân để đi nhờ… Giờ đi đâu trên khắp vùng bờ Bắc Sông Đốc cũng thấy khô hạn, sụt lún, cũng thấy biển cảnh báo. Đường sông chia cắt do khô hạn, đường bộ nhọc nhằn do sụt lún. Vùng ngọt Cà Mau đang đối mặt với nhiều khó khăn!

Đường trên đê biển Tây Cà Mau bị sụt lún bất thường ngay trong mùa khô.Đường trên đê biển Tây Cà Mau bị sụt lún bất thường ngay trong mùa khô.

Cô lập đường thủy

Trên vùng đất rộng lớn sản xuất nông nghiệp hơn 30.000ha vùng ngọt huyện Trần Văn Thời đã được đầu tư hàng loạt cống lớn, cống nhỏ với mục tiêu ngăn mặn, giữ ngọt, tháo úng, để nơi đây trở thành vùng sản xuất hệ sinh thái ngọt “kiểu mẫu” của tỉnh ven biển Cà Mau. Thực tế, do chỉ phụ thuộc hoàn toàn vào nước trời, cùng với hệ thống kênh mương còn nhiều hạn chế trong nạo vét để tích trữ nước, nên khi mùa mưa kết thúc sớm từ tháng 9/2019, việc giữ nước xuất hiện những bất lợi.

Con số thống kê cho thấy, mực nước trên các hệ thống kênh mương trong các tiểu vùng II, III Bắc Cà Mau thuộc hai huyện U Minh và Trần Văn Thời tiếp tục duy trì ở mức rất thấp và đang tiếp tục giảm, nhiều tuyến kênh nhỏ đã khô cạn hoàn toàn. Cụ thể, tại thời điểm đo đạc cách đây hơn tuần, hệ thống kênh trục có mực nước từ 1 - 1,5m; kênh cấp I mực nước từ 0,5 - 0,8m; kênh cấp II, cấp III đã khô cạn (trong khi mực nước trung bình nhiều năm từ 1,1 - 1,3m). Khu vực rừng tràm U Minh Hạ mực nước nơi sâu nhất hiện nay từ 2 - 2,3m (mực nước trung bình nhiều năm trên 3m). Như vậy, mực nước hiện nay trên các hệ thống kênh mương đã xuống rất thấp, trữ lượng sụt giảm trên 50% so với trung bình nhiều năm.

Với đặc trưng sản xuất nông nghiệp gắn với sinh hoạt vùng sông nước, tình trạng giao thông đường thủy bị cô lập đã ảnh hưởng rất lớn đến việc vận chuyển hàng hóa, làm phát sinh thêm chi phí sản xuất vốn đã không thuận lợi do hạn hán, gây thêm khó khăn cho bà con nông dân. Nhiều ngày qua, hàng tấn lúa vừa thu hoạch vốn đã nhọc công mang từ đồng vào nhà, thiếu nước nên năng suất giảm, nhưng gia đình ông Lý Văn Nam ở xã Khánh Bình Tây cũng chẳng biết bán cho ai để trả tiền cho chi phí sản xuất đầu vào, tái sản xuất vụ mới, cũng như có nguồn lực để chống chọi với hạn hán được dự báo sẽ còn kéo dài, bởi thương lái không vào mua vì tắc đường thủy, mà thuê vận chuyển ra tận ngoài đầu kênh lớn Sông Đốc hay kênh xáng Minh Hà thì không đủ khả năng. “Giờ vận chuyển lúa có sẵn đi chà gạo ăn đã khó, nói gì chở đi bán”, ông Nam buồn rầu. Trong khi đó, anh Phạm Minh Trung (ấp Minh Hà A, Khánh Bình Đông) cho biết, sau khi trừ các khoản, năm nay hơn 1,2ha rẫy bí đỏ của anh phá huề vì tốn thêm chi phí bơm nước tưới do hạn hán, rồi chi phí vận chuyển nông sản bằng đường bộ ra kênh xáng Minh Hà để bán cho thương lái, trong khi những năm trước đây thu lợi gần trăm triệu đồng.

Ngay cả các tuyến kênh trục cấp I hiện cũng đã bắt đầu khô cạn, hoạt động đường thủy ngưng trệ hoàn toàn.Ngay cả các tuyến kênh trục cấp I hiện cũng đã bắt đầu khô cạn, hoạt động đường thủy ngưng trệ hoàn toàn.

Đường bộ bị chia cắt

Trong cơn đại hạn lịch sử mùa khô 2015 - 2016, sự cố sụt lún đất xảy ra lần đầu tiên vào ngày 21/2/2016 trên tuyến đường ô tô về trung tâm xã Khánh Hải (huyện Trần Văn Thời). Tuy nhiên trong mùa khô khốc liệt năm nay, sự cố xảy ra rất sớm. Vào lúc 17 giờ, ngày 26/12/2019 đã xảy ra vụ sụt lún đất tại hộ bà Phạm Ngọc Biên (Khóm 7, thị trấn Trần Văn Thời) làm hư hại một phần 2 căn nhà, với chiều dài đất bị sụt lún hàng chục mét dọc theo sông Rạch Ráng, ước thiệt hại khoảng 150 triệu đồng. Và đến thời điểm này đã có khoảng 1.000 vị trí sụt lún, sạt lở do hạn hán, tập trung nhiều nhất với hơn 900 vị trí thuộc các xã, thị trấn nằm bên bờ Bắc Sông Đốc. Nhiều nơi việc di chuyển gặp khó khăn, có những đoạn giao thông đã bị tắc hoàn toàn, nguy cơ cô lập đang chực chờ. 

Sụt lún không chỉ xảy ra trên tuyến giao thông nông thôn, mà ngay cả trên tuyến đường lớn do tỉnh quản lý, cụ thể là tuyến đường Tắc Thủ - Đá Bạc, cả đoạn đã bàn giao và đoạn đang thi công cũng đã xuất hiện 3 điểm sụt lún nghiêm trọng, tỉnh phải ra thông báo ngưng cho các loại xe có tải trọng lớn lưu thông qua các vị trí này. Trong khi đó, rất nhiều vết nứt báo hiệu sạt lở trên các tuyến Đá Bạc - Cơi 5, Cơi 5 - thị trấn Trần Văn Thời. Và thực tế, đoạn Cơi 5 - Co Xáng đã có nhiều vị trí sạt ven đường. Điều này đồng nghĩa việc vận chuyển hàng hóa vốn khó khăn sau khi tắc đường thủy nay lại càng khó khăn hơn, chi phí sản xuất sẽ tăng lên rất nhiều và khả năng tắc đường bộ lại đang thường trực. Cuộc sống cư dân vùng ngọt nhiều nơi đang đứng trước nguy cơ bị cô lập.

Một điều không thể ngờ tới là tuyến đê từ Đá Bạc - Kênh Mới (xã Khánh Bình Tây, huyện Trần Văn Thời) xảy ra sự cố vào lúc 2 giờ sáng ngày 18/2, ngay trong mùa khô. Đoạn sụt lún dài khoảng 100m, có những điểm sụt sâu đến 2m, làm hư hại công trình, phương tiện giao thông không thể di chuyển qua khu vực, dẫn đến đóng cửa tuyến đường này.

Hạn hán đang tàn phá nghiêm trọng và tiếp tục gây hại khôn lường trên vùng ngọt Cà Mau…

Với dự báo của ngành chuyên môn là hạn hán kéo dài đến tháng 5, thậm chí có khả năng đến tháng 6 mới có mưa, trong ngày hôm nay (24/2), UBND tỉnh đã mời lãnh đạo các Bộ, ngành Trung ương, các nhà khoa học khảo sát thực tế tình hình thiệt hại hạn, mặn trên địa bàn, để đánh giá cụ thể nguyên nhân và có giải pháp căn cơ, giúp tỉnh xử lý trước mắt và khắc phục triệt để lâu dài trước ảnh hưởng của hạn, mặn.
Ý kiến bạn đọc
    • Báo ảnh - Cơ quan thuộc Ủy ban Nhân dân tỉnh - Tiếng nói của Nhân dân Cà Mau
      Giấy phép số 55/GP-TTĐT cấp ngày 18/3/2011
    • Tổng biên tập: Lê Nguyễn
    • Tòa soạn và trị sự: Số 57AB Phan Đình Phùng - TP. Cà Mau - Cà Mau
    • Điện thoại: +84 (290) 3822062/ 3822065/ 3831925
    • Fax: +84 (290) 3822060
    • Email: bientapdatmui@yahoo.com.vn