Gian nan chuyện chuyển đổi nghề

Bài cuối: Chỉ mới dừng lại ở khâu điều tra, kiến nghị

Theo ngành chuyên môn, những tàu cá khai thác thủy sản (bao gồm cả những phương tiện thủy nội địa) phát sinh tự phát ở địa phương, đa phần là nghề, ngư cụ cấm khai thác thủy sản. Tình trạng này xảy ra trong một thời gian dài và với số lượng nhiều. Các phương tiện này thường của một bộ phận bà con ngư dân nghèo, di cư đến vùng ven biển để mưu sinh. Đây là một vấn đề lớn, quan trọng và có nhiều khó khăn, bất cập cần phải nghiên cứu, tìm giải pháp căn cơ, bền vững từ nhiều cấp, nhiều ngành, toàn diện trên từng vấn đề của xã hội, nhất là công tác bảo vệ môi trường và nguồn lợi thủy sản. Bài toán này đã đặt ra nhiều năm, nhưng đến nay chỉ mới dừng lại ở khâu báo cáo, xin ý kiến... mà chưa có hướng giải quyết cụ thể.

Vẫn còn tình trạng đánh bắt sai luồng, tuyến

Những phương tiện này đã được cải hoán từ phương tiện đánh bắt gần bờ, tuy nhiên ngư dân không chấp hành đánh bắt theo luồng, tuyến quy định mà cố tình vi phạm, vẫn đánh bắt gần bờ, làm cạn kiệt nguồn tài nguyên biển.Những phương tiện này đã được cải hoán từ phương tiện đánh bắt gần bờ, tuy nhiên ngư dân không chấp hành đánh bắt theo luồng, tuyến quy định mà cố tình vi phạm, vẫn đánh bắt gần bờ, làm cạn kiệt nguồn tài nguyên biển.

Nghề lưới kéo đơn, hay đôi (còn gọi là nghề giã cào) gây tận diệt nguồn lợi thủy sản và dễ làm hư hỏng các loại ngư lưới cụ khác đánh bắt cùng ngư trường. Đáng nói, hầu hết các tàu lưới kéo thường có chiều dài thân tàu từ 12-15m, được cấp phép khai thác ở tuyến lộng, nhưng lại đánh bắt hải sản ven bờ. Nhiều chủ tàu hành nghề lưới kéo cho biết, nguồn lợi hải sản đang cạn kiệt nên phải chuyển từ tuyến lộng sang tuyến ven bờ. Nghề này có đặc thù là mắt lưới nhỏ, hầu như thâu tóm được tất cả hải sản trong phạm vi đánh bắt được.

Trên địa bàn huyện Phú Tân, thực trạng này vẫn đang diễn ra mặc dù địa phương không cho các phương tiện hành nghề cào, te… đăng ký, đăng kiểm, không cấp phép hoạt động khai thác. Đa phần người dân hoạt động “chui” khai thác gần bờ nên rất khó quản lý. Còn với những phương tiện te cải hoán để đăng ký hành nghề lưới rê, thì lại cố tình đánh bắt sai luồng, tuyến. Vì bản thân của lưới rê là phải đánh bắt vùng khơi, nhưng khi được cải hoán thì phương tiện lại không đủ điều kiện hoạt động xa bờ.

Ông Trần Văn Tân (Khóm 4, thị trấn Cái Đôi Vàm) cho biết: “Vỏ te gọng có 20m, ủi xuống có 6m nước, mà bắt ra ngoài khơi ủi chiều sâu 14m thì cá lớn không vô được. Ngoài khơi chỉ có cá lớn chứ không có con ruốc, cá cơm như trong bờ”. Với lý do đó, nên dù có cải hoán, có cấp phép thì các phương tiện này vẫn hoạt động trong bờ và khai thác tận diệt nguồn lợi thủy sản.

Đây là thực trạng vẫn đang tồn tại ở một số điạ phương. Việc điều tra, xử phạt còn nhiều khó khăn, vì sự “cả nể”, vì sinh kế của bà con ngư dân nghèo. Thế nên, để giải quyết dứt điểm vấn đề này, cần phải có lộ trình cụ thể và quyết tâm cao.

Kiến nghị trước mắt

Nâng cấp phương tiện nhằm vươn khơi khai thác, hoặc chuyển đổi nghề chính thức - điều này đòi hỏi vốn đầu tư rất cao và phải triển khai đồng bộ tại các địa phương. Nâng cấp phương tiện nhằm vươn khơi khai thác, hoặc chuyển đổi nghề chính thức - điều này đòi hỏi vốn đầu tư rất cao và phải triển khai đồng bộ tại các địa phương.

Về vấn đề khai thác ven bờ, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản tỉnh, ông Nguyễn Việt Triều cho biết, đối với tàu cá trễ hạn nhiều năm về đăng kiểm và giấy phép khai thác thủy sản, Chi cục Thủy sản phối hợp với Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn các huyện, Phòng Kinh tế TP. Cà Mau xác minh, rà soát, thống kê danh sách cụ thể để xóa đăng ký tàu cá theo diện mất tích và tiến hành thông báo trên phương tiện thông tin đại chúng, chính quyền địa phương, cơ quan quản lý có liên quan... Nếu sau 1 năm kể từ ngày công bố, các chủ tàu này không thực hiện việc gia hạn đăng kiểm và cấp giấy phép khai thác thủy sản thì sẽ bị xóa tên tàu khỏi sổ đăng ký tàu cá quốc gia.

Còn đối với nhóm tàu chưa được đăng kiểm, đăng ký và cấp giấy phép khai thác thủy sản, Chi cục Thủy sản phối hợp với chính quyền địa phương tiếp tục tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho ngư dân hiểu rõ quy định về đăng kiểm, đăng ký và cấp giấy phép khai thác thủy sản, về số lượng hạn ngạch giấy phép tại các vùng biển trên địa bàn tỉnh Cà Mau...; vận động chủ tàu chuyển nghề khai thác từ nghề cấm, nghề hạn chế sang nghề cho phép theo quy định, thân thiện với môi trường.

Đồng thời kiến nghị UBND tỉnh cho chủ trương tổ chức tổng điều tra tàu cá trên địa bàn toàn tỉnh, hoặc thông báo cho chủ tàu đăng ký thông tin tàu cá chưa đăng ký tại UBND cấp xã. Qua kết quả thống kê danh sách tàu cá, kết hợp với kết quả điều tra về nguồn lợi thủy sản, từ đó đề xuất cho đăng ký lần đầu đối với các phương tiện đóng mới, cải hoán không có văn bản chấp thuận của cơ quan có thẩm quyền (chưa đăng kiểm, đăng ký), điều chỉnh bổ sung hạn ngạch vùng bờ, lộng (nếu thiếu hạn ngạch).

Kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho chủ trương tỉnh Cà Mau bổ sung một số nghề khai thác thủy sản đặc thù của địa phương mà không bị hạn chế chiều dài của tàu tại vùng ven bờ, cụ thể như nghề đẩy ruốc, cá cơm, nghề ốc bẫy mực, lưới vây cá nổi nhỏ...; điều chỉnh bổ sung hạn ngạch vùng khơi.

Bên cạnh đó, để chuyển đổi nghề cho ngư dân đánh bắt gần bờ thì sẽ cho phép đăng kiểm, đăng ký phương tiện thủy nội địa. Sở Giao thông vận tải chủ trì tham mưu thực hiện các công việc: Đề nghị chủ tàu chuyển mục đích sử dụng phương tiện từ khai thác thủy sản sang vận tải, vận chuyển trong sông, rạch...; nghiên cứu, cho chủ trương các cơ quan chuyên môn (thuộc, trực thuộc) thực hiện đăng kiểm, đăng ký phương tiện thủy nội địa để quản lý.

Đặc biệt, thực hiện nghiêm chỉnh theo quy định của pháp luật, buộc tháo dỡ tàu cá đối với hành vi đóng mới, cải hoán tàu cá không có văn bản chấp thuận của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Nếu chủ tàu cố tình hoạt động khai thác thủy sản bị lực lượng chức năng phát hiện sẽ xử phạt vi phạm hành chính.

“Đây chỉ mới là kiến nghị trước mắt, chứ về giải pháp lâu dài thì cần có kế hoạch cụ thể và có lộ trình, nhưng quan trọng nhất là kinh phí để triển khai thực hiện. Phải triển khai đồng bộ tại các địa phương, có như thế mới mong làm dừng, làm giảm được tình trạng ngư dân khai thác trái phép trên biển. Đồng thời phải tạo được sức răn đe, tránh không cho họ tái phạm”, ông Triều nói.

Ý kiến bạn đọc
    • Báo ảnh - Cơ quan thuộc Ủy ban Nhân dân tỉnh - Tiếng nói của Nhân dân Cà Mau
      Giấy phép số 55/GP-TTĐT cấp ngày 18/3/2011
    • Tổng biên tập: Lê Nguyễn
    • Tòa soạn và trị sự: Số 57AB Phan Đình Phùng - TP. Cà Mau - Cà Mau
    • Điện thoại: +84 (290) 3822062/ 3822065/ 3831925
    • Fax: +84 (290) 3822060
    • Email: bientapdatmui@yahoo.com.vn