Nâng tầm giá trị ngành hàng lúa

Quá trình tái cơ cấu ngành Nông nghiệp của tỉnh Cà Mau, qua hai lần điều chỉnh, từ 6 ngành hàng, nay chỉ còn 4 ngành hàng chủ lực, song ngành hàng lúa luôn được xác định vị trí “á quân”, chỉ sau “quán quân” là ngành hàng tôm. Cà Mau đã và đang nỗ lực nâng cao giá trị ngành hàng này, trong đó đạt được kết quả khả quan bước đầu về thực hiện hợp tác liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị.

Phó Giám đốc sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) Châu Công Bằng: “Dù số lượng cũng như sản lượng lúa của tỉnh thấp hơn các tỉnh trong khu vực chuyên canh lúa rất nhiều, thế nhưng Cà Mau sở hữu nhiều ưu thế mà không phải địa phương nào cũng có được, đó là chất lượng lúa tốt, ít sâu bệnh, ít sử dụng thuốc trừ sâu,  sản phẩm gạo ngon...”.

Nhiều vùng sản xuất lúa an toàn, lúa sạch, lúa - tôm đã và đang phát huy hiệu quả.Nhiều vùng sản xuất lúa an toàn, lúa sạch, lúa - tôm đã và đang phát huy hiệu quả.

Đang đi đúng hướng

Tái cơ cấu ngành hàng lúa, năm qua Sở NN&PTNT đã hỗ trợ cho các hợp tác xã (HTX), các doanh nghiệp thực hiện liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, xây dựng 2.500ha vùng nguyên liệu sản xuất lúa an toàn.

Kết quả ban đầu cho thấy chủ trương tái cơ cấu ngành hàng lúa chất lượng cao đã xác định đúng hướng, với mục tiêu sản xuất an toàn, nâng cao chất lượng, giảm chi phí, hạ giá thành sản xuất, là hướng đi phù hợp nhận được ủng hộ của các địa phương, đặc biệt là sự đồng thuận của doanh nghiệp. Nhận thức của chính quyền địa phương, HTX, tổ hợp tác và người sản xuất đã được nâng lên, quan tâm tham gia thực hiện liên kết chuỗi. Cơ quan quản lý nhà nước cấp tỉnh và các địa phương tham gia chỉ đạo, phân rõ trách nhiệm hỗ trợ cho các đối tượng trong chuỗi liên kết.

Các chính sách thí điểm HTX kiểu mới bước đầu thúc đẩy được liên kết chuỗi trong sản xuất ở một số HTX. Liên kết sản xuất lúa theo chuỗi giá trị đạt được kết quả khá tốt: Đối với các doanh nghiệp, đã thực hiện cam kết, đầu tư lúa giống cho HTX, nông dân; ký hợp đồng bao tiêu trên 90% sản lượng lúa của nông dân thông qua HTX với giá cao hơn thị trường từ 10 - 15%.

Đặc biệt, HTX Minh Tâm (xã Khánh Bình Tây Bắc, huyện Trần Văn Thời) đầu tư chuỗi liên kết khép kín từ khâu tổ chức sản xuất, vùng nguyên liệu, bao tiêu thu mua lúa, đến xây dựng nhãn hiệu gạo sạch Minh Tâm. HTX đầu tư kinh phí hệ thống phân tích đất, nước, vùng nguyên liệu, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trong lúa gạo, làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc, mã code QR, đăng ký an toàn thực phẩm, công bố tiêu chuẩn, chứng nhận ISO 22000:2015. Ông Tạ Minh Kha, Giám đốc HTX Minh Tâm, phấn khởi: “Mặc dù sử dụng phân bón sinh học, nhưng năng suất lúa vẫn đạt cao, bình quân 6 - 6,5 tấn/ha, cá biệt có hộ trên 6,5 tấn/ha, tăng 100 - 200kg/ha, lợi nhuận cao hơn những hộ lân cận ngoài HTX. Quan trọng là hạt lúa được kiểm tra chất lượng trước khi xuất bán ra thị trường”.

Nông dân tham gia chuỗi liên kết đã nâng cao ý thức hợp tác, tuân thủ tốt yêu cầu, với hơn 90% nông dân bán lúa cho doanh nghiệp thông qua HTX. Cơ quan chuyên môn thì tập trung hỗ trợ tập huấn, giám sát việc tổ chức sản xuất, công nhận vùng sản xuất lúa và sản phẩm lúa an toàn cho HTX, doanh nghiệp; hướng dẫn các HTX, tổ hợp tác xây dựng vùng nguyên liệu, đăng ký sản xuất an toàn, truy xuất nguồn gốc xây dựng nhãn hiệu gạo sạch... Chính quyền địa phương phối hợp với cơ quan chuyên môn hỗ trợ tốt cho HTX phát triển, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp thực hiện khâu liên kết.

Trung tâm Giống Nông nghiệp tỉnh chủ động nguồn lúa giống để phục vụ nhu cầu sản xuất của nông dân.Trung tâm Giống Nông nghiệp tỉnh chủ động nguồn lúa giống để phục vụ nhu cầu sản xuất của nông dân.

Đẩy mạnh tổ chức sản xuất

Thuận lợi là thế, song khó khăn trong quá trình thực hiện vẫn còn nhiều. Doanh nghiệp tham gia chuỗi liên kết, quy mô thực hiện còn quá ít khi diện tích liên kết hiện đạt 3.000ha, chỉ chiếm 2,5%. Quá trình thực hiện chuỗi liên kết chưa được khép kín, doanh nghiệp chỉ đầu tư lúa giống, còn vật tư phân bón, thuốc bảo vệ thực vật thì người dân tự mua nên vấn đề kiểm soát quy trình sản xuất an toàn gặp khó khăn. HTX, tổ hợp tác tham gia chuỗi liên kết còn ít; một số HTX khâu tổ chức sản xuất còn hạn chế, nhất là công tác vận động nông dân tuân thủ quy trình sản xuất, lưu trữ hồ sơ ghi chép nhật ký.

Một bộ phận nông dân vẫn còn thói quen lạm dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, dẫn đến sản xuất an toàn, hữu cơ còn gặp khó khăn, nhất mô hình lúa hữu cơ (số hộ đạt chứng nhận Organic là 7/13 hộ, chiếm 53,8%).

Tới đây, ngành chuyên môn sẽ hướng dẫn các địa phương, HTX, tổ hợp tác phát triển liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị gắn với tiêu thụ sản phẩm và xây dựng chứng nhận (an toàn, VietGAP, hữu cơ) cho các vùng sản xuất lúa của tỉnh. Ông Châu Công Bằng khẳng định: “Tổ chức sản xuất là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất trong quá trình tái cơ cấu ngành Nông nghiệp, đặc biệt là đối với những ngành hàng chiến lược như ngành lúa”.

Phối hợp các địa phương, HTX, tổ hợp tác để thực hiện liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị. Rà soát lựa chọn những vùng đủ điều kiện hạ tầng giao thông, thủy lợi... xây dựng các vùng nguyên liệu sản xuất tập trung, quy mô lớn, đặc biệt là vùng sản xuất lúa hữu cơ đảm bảo ổn định bền vững, tránh các nguồn ô nhiễm. HTX, tổ hợp tác làm nòng cốt trong tổ chức sản xuất, tăng cường liên kết ngang giữa các nông dân với HTX, tổ hợp tác để tổ chức sản xuất theo quy trình, theo tiêu chuẩn và yêu cầu doanh nghiệp. Hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi cho HTX, tổ hợp tác thực hiện liên kết dọc với doanh nghiệp đẩy mạnh bao tiêu lúa hàng hóa. Trên cơ sở các vùng nguyên liệu đã chọn, thực hiện xong công tác tổ chức mời gọi các doanh nghiệp tham gia thực hiện liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị.

Chuyển giao ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất. Đẩy mạnh chuyển giao ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất lúa, nhằm giảm tối đa chi phí, giá thành sản xuất, sản xuất theo các tiêu chuẩn an toàn, VietGAP, hữu cơ nâng cao chất lượng lúa gạo đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, truy xuất nguồn gốc. Chuyển đổi cơ cấu giống lúa có năng suất, chất lượng, giá trị cao đáp ứng yêu cầu thị trường, theo đặt hàng của doanh nghiệp.

Xây dựng và chuyển giao các quy trình sản xuất lúa an toàn, VietGAP, lúa hữu cơ trên cơ sở cải tiến các quy trình canh tác đã thực hiện, trong đó kiểm soát chặt chẽ sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật. Phối hợp địa phương, các cơ quan chuyên môn tiếp tục hỗ trợ cho các HTX, tổ hợp tác mở rộng vùng nguyên liệu, phát triển nhãn hiệu gạo sạch. Hỗ trợ cho doanh nghiệp khai thác phát triển nhãn hiệu chứng nhận được bảo hộ “Gạo tài nguyên đục”, “Gạo tép hành”, “Gạo một bụi lùn”.

Phối hợp phát triển nhãn hiệu chứng nhận “Lúa sạch Thới Bình” sau khi được cấp giấy chứng nhận, xây dựng mới nhãn hiệu chứng nhận “Lúa sinh thái Cà Mau” trên vùng đất lúa - tôm; đẩy mạnh xúc tiến thương mại giới thiệu, quảng bá sản phẩm lúa gạo, tìm kiếm đối tác doanh nghiệp mời gọi tham gia chuỗi liên kết sản xuất và tiêu thụ lúa gạo của tỉnh.

Theo ông Châu Công Bằng, vấn đề cốt lõi là đào tạo đội ngũ cán bộ chuyên môn, cán bộ quản lý về lĩnh vực liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, qua đó lực lượng này hướng dẫn các địa phương, HTX, tổ hợp tác xây dựng liên kết sản xuất theo chuỗi một cách bài bản, hiệu quả hơn. Chọn những nông dân nòng cốt, tâm huyết, đào tạo hình thành mạng lưới cộng tác viên qua đó hỗ trợ cho việc tuyên truyền, vận động tổ chức sản xuất liên kết theo chuỗi giá trị.

Ý kiến bạn đọc
    • Báo ảnh - Cơ quan thuộc Ủy ban Nhân dân tỉnh - Tiếng nói của Nhân dân Cà Mau
      Giấy phép số 55/GP-TTĐT cấp ngày 18/3/2011
    • Tổng biên tập: Lê Nguyễn
    • Tòa soạn và trị sự: Số 57AB Phan Đình Phùng - TP. Cà Mau - Cà Mau
    • Điện thoại: +84 (290) 3822062/ 3822065/ 3831925
    • Fax: +84 (290) 3822060
    • Email: bientapdatmui@yahoo.com.vn