Thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất: Dịch vụ “lên ngôi”

Hiếm hoi tìm được một hồ sơ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) được thực hiện thông qua dịch vụ công. Điều này đồng nghĩa với việc Cà Mau đang mất dần chức năng hành chính công ở lĩnh vực này.

Giấy CNQSDĐ được xem là chứng thư pháp lý xác lập mối quan hệ hợp pháp giữa Nhà nước với người sử dụng đất trong việc sử dụng đất. Vì vậy, theo quy định của pháp luật về đất đai, cấp GCNQSDĐ là một trong những nội dung của hoạt động quản lý nhà nước về đất đai, đồng thời cũng là một quyền đầu tiên mà bất kỳ người sử dụng đất hợp pháp nào cũng được hưởng. Cũng chính vì thế, đối với loại giấy này, hầu hết ai cũng đều biết đến, song trên thực tế để sở hữu được nó thì đúng là một điều khá nan giải khi cá nhân, tổ chức có nhu cầu.

Để đáp ứng nhu cầu về GCNQSDĐ của người dân, Văn phòng Đăng ký quyền sử dụng đất (ĐKQSDĐ) ra đời, thực hiện một số dịch vụ hỗ trợ cho cơ quan hành chính nhà nước trong chuyên môn. Những quyền hạn của Văn phòng chỉ được phát sinh khi có yêu cầu của tổ chức, cá nhân. Dịch vụ chỉ được thực hiện ở một chừng mực nhất định, như những gì đã và đang diễn ra trên địa bàn tỉnh.

Qua kiểm tra công tác kiểm soát thủ tục hành chính tại nhiều địa phương, hầu hết hồ sơ trong niên độ kiểm tra đều được giải quyết thông qua dịch vụ.

Văn phòng ĐKQSDĐ cấp tỉnh, cấp huyện được hình thành trên cơ sở Luật Đất đai năm 2003. Điều 64 của luật này quy định cơ quan quản lý đất đai ở địa phương có Văn phòng ĐKQSDĐ là cơ quan dịch vụ công thực hiện chức năng quản lý hồ sơ địa chính gốc, chỉnh lý thống nhất hồ sơ địa chính, phục vụ người sử dụng đất thực hiện các quyền và nghĩa vụ. Như vậy, theo Luật Đất đai đã quy định rõ về vị trí của Văn phòng ĐKQSDĐ là cơ quan dịch vụ công, thực hiện các nhiệm vụ phục vụ cho công tác quản lý nhà nước về đất đai và phục vụ người dân thực hiện các thủ tục hành chính.

Tuy nhiên trong thực tế, Văn phòng ĐKQSDĐ các cấp với đặc thù là đơn vị sự nghiệp lại được giao quyền rất lớn trong việc thẩm tra, xác lập các quyền, nghĩa vụ của công dân đối với đất đai. Chỉ tính riêng việc cấp GCNQSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất thì đội ngũ viên chức, hợp đồng lao động tại các Văn phòng ĐKQSDĐ được trao quyền trực tiếp tiếp nhận hồ sơ của tổ chức, công dân, hướng dẫn, giải thích đến kiểm tra, xác minh, thu thập các cơ sở pháp lý liên quan. Không hiểu vì nguyên do gì, bắt nguồn từ đâu mà hầu hết các địa phương đều cử cán bộ của Văn phòng ĐKQSDĐ (viên chức và hợp đồng lao động) thực hiện nhiệm vụ tại bộ phận tiếp nhận và trả kết quả, trong khi đây là nhiệm vụ của công chức. Thậm chí cả khâu “chuyển thông tin xác định nghĩa vụ tài chính” vốn là hoạt động đặc biệt quan trọng, nhạy cảm do liên quan đến nghĩa vụ tài chính rất lớn, ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của công dân, cũng được đội ngũ này thực hiện, trong khi trách nhiệm được quy định của họ lại rất hạn chế.

Sở Tài nguyên và Môi trường hoặc Phòng Tài nguyên và Môi trường với chức năng tham mưu giúp UBND trong công tác quản lý nhà nước ở địa phương vốn dĩ số lượng công chức đã mỏng, lại không được tham gia ngay từ đầu, chỉ được Văn phòng ĐKQSDĐ trình khi cấp giấy chứng nhận, tức là hồ sơ đã đầy đủ tất cả các yếu tố. Đây là lỗ hổng lớn nhất mà hậu quả đã được kiểm chứng trong thực tế, đó là: Hồ sơ thuộc lĩnh vực đất đai luôn chiếm tỷ lệ trễ hạn rất cao, mà chủ yếu xảy ra tại các khâu thuộc Văn phòng ĐKQSDĐ; quá trình dài thực hiện việc kiểm tra, đo vẽ, xác minh, thu thập cơ sở pháp lý có tiếp xúc trực tiếp với người dân, đây là khâu rất dễ nảy sinh tiêu cực. Không ít những trường hợp qua kiểm tra cho thấy viên chức hoặc hợp đồng lao động được “chủ động” liên lạc với người dân qua điện thoại, yêu cầu bổ sung những loại giấy tờ ngoài quy định, thậm chí có thể yêu cầu gặp để làm việc mà không cần đến văn bản của thủ trưởng đơn vị. Hậu quả là chỉ khi có đơn thư phản ánh của người dân hoặc qua các đoàn kiểm tra của cấp trên thì nhiều địa phương mới giật mình và lo khắc phục hậu quả.

Cũng xuất phát từ việc giao quyền lớn, với danh nghĩa là đơn vị sự nghiệp tự thu tự chi cho nên một thực tế đã và đang diễn ra là cùng một loại giấy nhưng mỗi địa phương lại có mức thu, khung thu khác nhau được áp dụng tại Văn phòng ĐKQSDĐ. Qua kết quả kiểm tra công tác kiểm soát thủ tục hành chính vừa qua cho thấy, hầu hết các hồ sơ liên quan đến cấp GCNQSDĐ trong niên độ kiểm tra khi có phát sinh thủ tục đều phải thông qua dịch vụ. Hành chính công có chăng cũng chỉ thể hiện một vai trò “nhỏ bé” trong quy trình thực hiện. Để sở hữu được một GCNQSDĐ người dân phải bỏ ra hàng chục triệu đồng.

Thực tế đã qua, dư luận đặt ra câu hỏi: Việc thu phí không có sự thống nhất, thậm chí có sự chênh lệch rất cao giữa các địa phương trong cấp GCNQSDĐ, người dân phải ra bỏ số tiền lớn để làm thủ tục hành chính, viên chức Văn phòng ĐKQSDĐ thực hiện thay nhiệm vụ của một công chức tại bộ phận tiếp nhận và trả kết quả, là những việc làm đúng hay sai? Câu trả lời xin dành cho cơ quan có thẩm quyền.

Ý kiến bạn đọc
    • Báo ảnh - Cơ quan thuộc Ủy ban Nhân dân tỉnh - Tiếng nói của Nhân dân Cà Mau
      Giấy phép số 55/GP-TTĐT cấp ngày 18/3/2011
    • Tổng biên tập: Lê Nguyễn
    • Tòa soạn và trị sự: Số 57AB Phan Đình Phùng - TP. Cà Mau - Cà Mau
    • Điện thoại: +84 (290) 3822062 / 3822065 / 3831925
    • Fax: +84 (290) 3822060
    • Email: bientapdatmui@yahoo.com.vn