Hành động hộ đê khẩn cấp

Trước tác động ngày càng rõ rệt của biến đổi khí hậu, bờ biển Cà Mau sạt lở quanh năm, càng diễn ra nghiêm trọng và nguy cấp khi vào mùa mưa bão. Năm nay, chỉ mới bước vào mùa mưa, tác động của áp thấp nhiệt đới rất xa, tuy nhiên bờ biển đã xuất hiện những điểm sạt lở, nhất là tại những tuyến, điểm không còn đai rừng phòng hộ, nguy cơ vỡ đê là rất cao cần tiến hành các giải pháp cấp bách.

Qua theo dõi của ngành chuyên môn và các địa phương ven biển, bình quân mỗi năm Cà Mau mất từ 20 - 25m bờ biển, cá biệt có những nơi tiến sâu vào đất liền 50m. Mức độ và quy mô xói lở bờ biển xảy ra ngày càng nhanh, nghiêm trọng hơn. Thống kê cho thấy, từ năm 2007 đến nay, rừng ven biển đã bị sóng biển cuốn trôi, làm mất diện tích rừng và đất rừng khoảng 4.064ha.

Dưới tác động của biến đổi khí hậu, cùng diễn biến khó lường của thiên tai đã phá hủy đai rừng phòng hộ, gây áp lực đến tận chân đê, nguy cơ vỡ đê hiện nay là rất cao. Ảnh chụp tại tuyến đê Đá Bạc - Kinh Mới (xã Khánh Bình Tây, huyện Trần Văn Thời).

Sóng biển đã đến chân đê nhưng… chưa có nguồn

Hiện có 3 điểm sạt lở rất nguy hiểm cần có giải pháp công trình bảo vệ khẩn cấp, trên địa bàn huyện U Minh và Trần Văn Thời, với tổng chiều dài 26.200m. Trong đó, đáng chú ý là đoạn Nam Đá Bạc - Kênh Mới, tổng chiều dài gần 1.000m và Bắc Đá Bạc - Sào Lưới (xã Khánh Bình Tây, Trần Văn Thời), có chiều dài 2.800m. Nhu cầu xây dựng giải pháp công trình tại đây nhằm hộ đê khẩn cấp vào khoảng trên 80 tỷ đồng, nhưng hiện chưa có nguồn. Về phía biển Đông, hiện có đến 24.500m sạt lở rất nguy hiểm. Đặc biệt có 10.000m vùng ven biển đã mất đai rừng phòng hộ, sóng biển tiến vào đất liền từ 50 - 80m, có thể kể đến tại Hồ Gùi (Năm Căn); Vàm Xoáy, Rạch Gốc, Hốc Năng (huyện Ngọc Hiển), tuy nhiên, hiện các khu vực này chưa có nguồn vốn đầu tư kè giảm sóng để tạo bãi, khôi phục lại đai rừng phòng hộ. Được biết, khả năng nguồn vốn cho 4 dự án trên vào khoảng 260 tỷ đồng.

Ông Tô Quốc Nam, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Cà Mau cho biết, tỉnh đã có khá nhiều văn bản trình Trung ương xem xét, bố trí vốn hỗ trợ thực hiện các giải pháp công trình mang tính cấp bách tại những khu vực sạt lở đặc biệt nghiêm trọng, nhưng đến giờ nơi thì chưa có nguồn, nơi có nhưng mức hỗ trợ còn rất thấp so với nhu cầu. Ngay như tổng nguồn theo đề nghị của tỉnh đã được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thống nhất, nhưng Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã “bóp” xuống 30 tỷ đồng, chỉ thông qua 170 tỷ đồng cho 15.000m kè hộ đê khẩn cấp nhưng kéo dài đến năm 2020, mỗi năm chỉ một nguồn hỗ trợ khá hạn hẹp.

“Vốn ít, khi về tỉnh nhỏ giọt theo từng năm kéo dài nên chúng tôi gặp rất nhiều khó khăn trong đầu tư các hạng mục, không kịp thời và mang tính cấp bách trước ảnh hưởng ngày càng nghiêm trọng và khó lường của thiên tai”, ông Nam chia sẻ.

Các dự án kè ven sông, cửa sông cũng chung cảnh ngộ khi Bộ Kế hoạch và Đầu tư thẩm định đã làm giảm sâu nguồn cân đối hỗ trợ cho giai đoạn đến năm 2020. Dự án kè ven sông, gây bồi tạo bãi trồng rừng cửa sông, ven biển được tỉnh đề xuất 250,5 tỷ đồng, Bộ Kế hoạch và Đầu tư giảm xuống còn 160,673 tỷ đồng; kè cấp bách khu dân cư trung tâm xã Tân Thuận được tỉnh phê duyệt là 249,966 tỷ đồng, nhưng Bộ rút xuống chỉ còn 75 tỷ đồng; bờ kè chống sạt lở khu dân cư thị trấn Năm Căn, tỉnh thẩm định 212,359 tỷ đồng, nhưng Bộ thẩm định xuống đến mức chỉ còn 35 tỷ đồng… Khó khăn hơn khi hiện còn nhiều dự án khẩn cấp nhưng chưa có vốn, như kè tại xã Tân Tiến (huyện Đầm Dơi), xã Hàng Vịnh (huyện Năm Căn)…

Điều đáng nói hiện nay là dù đã thử nghiệm nhiều giải pháp kè hộ đê ven biển, tuy nhiên đến giờ cũng chỉ có giải pháp được xem là hiệu quả nhất: Cắm 2 hàng cọc ly tâm song song được kết nối, phía trong thả đá nhằm giảm tác động của sóng, giữ phù sa lại phía trong để tạo bãi khôi phục đai rừng đã mất. Qua nhiều lần cải tiến nhằm giảm suất đầu tư, nhưng vẫn ở mức quá cao so với nguồn lực địa phương và sự hỗ trợ theo kiểu nhỏ giọt từ Trung ương.

Một vấn đề mang tính cấp bách hiện nay là việc bố trí dân cư vùng ven biển, ven sông vào các khu tái định cư. Hiện chỉ mới bố trí được hơn 1.500 hộ từ vùng có nguy cơ thiên tai cao vào các điểm, khu dân cư sinh sống ổn định, so với 13.873 hộ như kế hoạch trong giai đoạn 2006 - 2015. Quỹ đất và nguồn vốn hỗ trợ từ Trung ương còn nhiều hạn chế là nguyên nhân dẫn đến thực tế trên. Tỉnh đang tiến hành điều chỉnh đề án sắp xếp dân cư với lộ trình đến năm 2020 và định hướng đến năm 2025 với nhu cầu nguồn kinh phí khoảng 1.400 tỷ đồng, di dời 4.800 đang sống vùng ven biển, ven sông có nhiều nguy cơ vào sinh sống tại các cụm, tuyến dân cư mới.

Đai rừng phòng hộ đang từng ngày “gục ngã” trước áp lực ngày càng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu.

Phải hành động, không thể trông chờ

Phải tập trung, quyết tâm và bằng mọi nỗ lực hộ đê khẩn cấp với tất cả các giải pháp có thể - đó là mệnh lệnh của người đứng đầu chính quyền của tỉnh, ông Nguyễn Tiến Hải, khi có chuyến khảo sát thực địa tình hình sạt lở bờ biển Tây trong tuần qua. “Nhiều điểm không còn rừng, sóng biển đã tiến đến tận chân đê, đang gây xói mòn. Chúng ta không thể chờ nguồn từ trên, trong khi dự báo tình hình sẽ còn diễn biến khó lường hơn trong thời gian tới, nhất là khi có áp thấp nhiệt đới hay bão, phải hành động ngay”, Chủ tịch UBND tỉnh kêu gọi, đồng thời đề nghị phải khẩn trương tăng cường nhân lực, vật lực tại chỗ để xử lý ngay tại những điểm có nguy cơ ảnh hưởng đến thân đê, giám sát chặt tình hình, chủ động ứng phó, kiên quyết bảo vệ an toàn thân đê bằng mọi giá, bởi nguy cơ gây thảm họa đến vùng ngọt hóa, vùng rừng nguyên sinh U Minh Hạ rất cao và luôn chực chờ. Ông Nguyễn Tiến Hải đề nghị các ngành, trên cơ sở việc thử nghiệm các giải pháp công trình đã qua, lựa chọn hình thức đầu tư tối ưu, phù hợp với điều kiện nguồn lực tài chính hiện có để triển khai nhanh tại những nơi xung yếu trong mọi điều kiện thời tiết. Tỉnh sẽ tiếp tục kêu gọi sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế, tranh thủ mọi nguồn lực từ Trung ương, quyết tâm bảo vệ thân đê khẩn cấp, hướng tạo bãi nhằm khôi phục nhanh đai rừng phòng hộ…

Ý kiến bạn đọc
    • Báo ảnh - Cơ quan thuộc Ủy ban Nhân dân tỉnh - Tiếng nói của Nhân dân Cà Mau
      Giấy phép số 55/GP-TTĐT cấp ngày 18/3/2011
    • Tổng biên tập: Lê Nguyễn
    • Tòa soạn và trị sự: Số 57AB Phan Đình Phùng - TP. Cà Mau - Cà Mau
    • Điện thoại: +84 (290) 3822062 / 3822065 / 3831925
    • Fax: +84 (290) 3822060
    • Email: bientapdatmui@yahoo.com.vn