Nhùng nhằng thời gian giải quyết tranh chấp dân sự

Hiện nay, tình trạng mâu thuẫn, tranh chấp dân sự diễn ra khá phổ biến. Vì muốn bảo vệ quyền lợi, nhiều người tìm đến nhờ sự can thiệp của tòa án. Song để có phán xét cuối cùng của tòa, phải mất một thời gian khá dài. Nhiều vụ tranh chấp dân sự mất vài ba năm, thậm chí có vụ lên đến chục năm.

ÁP DỤNG KIỂU THỜI GIAN “DÂY THUN”…

Theo thống kê, từ năm 2005 đến cuối năm 2015, các vụ án dân sự tòa án nhân dân (TAND) các cấp thụ lý tăng mạnh từ 223.228 vụ lên tới gần 400.000 vụ, tăng khoảng 56,4%; số lượng các vụ án TAND cấp sơ thẩm thụ lý và giải quyết cũng rất lớn, thường chiếm trên 90% số lượng án giải quyết của toàn hệ thống tòa án và lượng án tồn đọng của tòa án các cấp cũng không nhỏ.

Nhiều ý kiến cho rằng, tranh chấp dân sự ngày càng tăng và phức tạp, nguồn lực về tư pháp còn mỏng thì việc áp dụng cứng nhắc, kéo dài một thủ tục chung duy nhất sẽ khiến nhiều vụ việc đơn giản, chứng cứ rõ ràng, giá ngạch thấp nhưng vẫn không được kịp thời giải quyết, gây tốn kém, lãng phí tiền của, thời gian của người dân. Thực tế, không hiếm vụ án các bên đương sự có khi chỉ để xử lý một vụ việc nhỏ, có giá trị thấp như tranh chấp về gia súc, vật nuôi, lại kéo dài, thậm chí đưa lên cả giám đốc thẩm, tiêu tốn rất nhiều tiền của. Còn đối với những vụ tranh chấp về đất đai, liên quan đến nhiều ngành, nhiều lĩnh vực thì thời gian phải tính bằng năm mới được giải quyết.

Vụ án dân sự giữa hộ ông Văn Thông (Phường 2, TP. Cà Mau) với ông Nguyễn Văn Hai (Phường 8, TP. Cà Mau) là một điển hình. Do không thống nhất về ranh đất giữa hai bên tại mảnh đất ở Khóm 1, Phường 8, làm việc xây dựng nhà của ông Thông bị ngưng trệ. Ngày 14/10/2014, UBND Phường 8 đã mời hai bên đến hòa giải tại địa phương nhưng kết quả không thành. Vì bức xúc nên vào ngày 17/11/2014 ông Thông đã làm đơn khởi kiện lên TAND TP. Cà Mau nhờ can thiệp, nhưng đến nay vẫn chưa được đem ra xét xử. Đã có ít nhất 2 lần tòa mời hai bên đến hòa giải!

Nhiều người nghĩ rằng việc đưa vụ án dân sự ra xét xử lúc nào, khi nào là tùy thuộc vào thẩm phán được phân công thụ lý vụ án, nhưng theo quy định của pháp luật thì không phải thế. Vấn đề này, pháp luật tố tụng dân sự quy định chặt chẽ về thời hạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án dân sự. Ông Phạm Quốc Sử, Phó Trưởng phòng Kiểm soát thủ tục hành chính - Sở Tư pháp: Thời hạn chuẩn bị xét xử được tính từ ngày tòa án vào sổ thụ lý vụ án đến ngày tòa án ban hành quyết định đưa vụ án ra xét xử. Tùy theo tính chất của từng loại vụ án mà thời hạn chuẩn bị xét xử được quy định khác nhau.

Nằm ở vị trí rất thuận lợi, phần đất của hộ ông Văn Thông vẫn đang bị bỏ hoang không thể xây dựng, vì tranh chấp ranh đất chưa được giải quyết.

... TRÁCH NHIỆM THUỘC VỀ AI

Tuy nhiên, trên thực tế việc vi phạm thời hạn đưa vụ án ra xét xử là khá phổ biến, có không ít vụ án từ khi thụ lý đến khi đưa ra xét xử kéo dài thời gian từ 1 đến 2 năm, thậm chí là 3 năm, với hàng chục lần mời làm việc và triệu tập nhưng không đưa ra xét xử, các đương sự mỏi mòn chờ đợi. Có không ít trường hợp nguyên đơn không đủ kiên nhẫn xin rút đơn khởi kiện.

Liên quan đến vấn đề này, ông Phạm Quốc Sử: Nhìn nhận và đánh giá về mức độ thiệt hại về vật chất, tinh thần của các đương sự tham gia tố tụng trong vụ án vi phạm thời hạn giải quyết dường như chưa có cơ quan, đơn vị nào quan tâm và xác định mức độ bồi thường và cũng chưa có tổ chức, cá nhân nào thực hiện yêu cầu bồi thường theo quy định pháp luật. Nguyên nhân cơ bản là đương sự chưa nhận thức đầy đủ về các quyền yêu cầu bồi thường theo luật định. Theo Điều 609, Bộ luật Dân sự (BLDS) năm 1995, Điều 604 BLDS sửa đổi, bổ sung năm 2005 thì: “Người nào do lỗi cố ý hoặc vô ý xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, các quyền và lợi ích hợp pháp khác của cá nhân... mà gây thiệt hại thì phải bồi thường”. “Cơ quan, tổ chức quản lý cán bộ, công chức phải bồi thường thiệt hại do cán bộ, công chức của mình gây ra trong khi thi hành công vụ” (Điều 623 BLDS, Điều 619 BLDS sửa đổi, bổ sung năm 2005). Đối chiếu với những quy định trên, những vụ án vi phạm thời hạn đưa vụ án ra xét xử cần phải xem xét trách nhiệm và thực hiện việc bồi thường theo luật định, nhưng trên thực tế vẫn không phải chịu bất cứ một hình thức trách nhiệm nào về việc làm của mình nên án tồn đọng, kéo dài không thể khắc phục được.

Việc chậm trễ, kéo dài thời gian giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân, trong đó có giải quyết các vụ án dân sự như những gì đã diễn ra, đã và đang vô tình làm cho thiết chế pháp lý không đủ niềm tin để công dân và cộng đồng doanh nghiệp mong muốn sử dụng với một mức độ tin cậy, làm nền tảng giải quyết các tranh chấp có thể phát sinh. Vấn đề này cần sớm được khắc phục.

“Việc làm đơn khởi kiện tại cơ quan tòa án là vấn đề hết sức khó khăn đối với người khởi kiện. Đây là loại thủ tục hành chính được quy định khá cụ thể tại Điều 164 và Điều 165 Bộ luật Tố tụng dân sự, và Nghị quyết 05/2012/NQ-HĐTP của Hội đồng thẩm phán TAND tối cao. Tuy nhiên, loại thủ tục hành chính trên lĩnh vực tố tụng chưa được công bố, công khai, từ đó làm cho công dân khó tiếp cận và thực thi, cũng như việc tham gia giám sát việc thi hành công vụ và thực hiện quyền phản ảnh, kiến nghị. Điều này cũng dễ dẫn đến việc lạm quyền, lộng quyền, tùy tiện từ chối thụ lý vụ án hoặc yêu cầu điều chỉnh, bổ sung hồ sơ nhiều lần gây phiền hà, tốn kém thời gian và làm tăng chi phí tuân thủ thủ tục của những người tham gia tố tụng, gây bất bình”, ông Phạm Quốc Sử cho biết.

Ý kiến bạn đọc
    • Báo ảnh - Cơ quan thuộc Ủy ban Nhân dân tỉnh - Tiếng nói của Nhân dân Cà Mau
      Giấy phép số 55/GP-TTĐT cấp ngày 18/3/2011
    • Tổng biên tập: Lê Nguyễn
    • Tòa soạn và trị sự: Số 57AB Phan Đình Phùng - TP. Cà Mau - Cà Mau
    • Điện thoại: +84 (290) 3822062 / 3822065 / 3831925
    • Fax: +84 (290) 3822060
    • Email: bientapdatmui@yahoo.com.vn