Tác động của biến đổi khí hậu - bài học đắt giá !

Bài 4: Xây dựng đê biển tại Cà Mau cần có cơ chế đặc thù So với cả nước cũng như khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), Cà Mau là địa phương chịu nhiều tác động và thực tế đã chịu ảnh hưởng rất nặng nề của biến đổi khí hậu (BĐKH), nước biển dâng. Hiển hiện rõ và dễ tổn thương nhất là vùng ven biển trải dài từ đông sang tây. Dù là vùng đất mới hình thành với diễn thế phù sa bồi đắp, tuy nhiên BĐKH trong những năm gần đây đã lấy đi của Cà Mau nhiều diện tích đất liền vốn đã hình thành trước đó. Theo thống kê của cơ quan chức năng, từ năm 1999 - 2013, tỉnh Cà Mau đã mất trên 5.466ha đất liền do ảnh hưởng của BĐKH, trong khi đó diện tích bồi thêm chỉ hơn 1.000ha.

Đai rừng phòng hộ bảo vệ đê biển Tây Cà Mau đang ngày càng xơ xác, nguy cơ vỡ đê là rất lớn nếu không có những hành động mang tính khẩn cấp, theo cơ chế đặc thù.

Vùng đất Cà Mau xưa nay luôn bồi, mũi Cà Mau lấn dần ra biển, trở thành niềm tự hào của dân tộc với khát vọng mở mang bờ cõi. Song, thời gian qua, BĐKH đã buộc con người nơi đây phải vất vả chống chọi, cật lực trong ngăn chặn sự tác động xâm lấn, tàn phá ngày càng nghiêm trọng từ biển cả. Đai rừng phòng hộ từ Sông Đốc (huyện Trần Văn Thời) đến Tiểu Dừa (huyện U Minh) cách đây khoảng 10 năm tươi tốt, lấn ra biển trên 2km tính từ thân đê. Vậy mà hiện nay chỉ còn khoảng 50 - 70m, có đoạn tan hoang, sóng biển trườn vào đến tận thân đê biển Tây, gây áp lực rất lớn đến hàng ngàn hecta đất sản xuất nông nghiệp, công trình xây dựng, sinh mạng người dân sống trong đê. Thông tin mới đây từ UBND tỉnh cho biết, mỗi năm bờ biển Cà Mau sạt lở khoảng 450ha, riêng năm 2015 đã có khoảng 10km bờ biển sạt lở rất nghiêm trọng, đai rừng phòng hộ chỉ còn 7 - 40m, đe dọa trực tiếp đến an toàn đê biển Tây, đặc biệt trên địa bàn xã Khánh Tiến (huyện U Minh) và đoạn từ vàm Đá Bạc đến vàm Kinh Mới (xã Khánh Bình Tây, huyện Trần Văn Thời). Toàn tuyến bờ biển Tây dài 108km với nhiệm vụ bảo vệ trên 26.000 hộ dân sống ven biển và 128.972 đất sản xuất ngư - nông - lâm nghiệp.

Tỉnh Cà Mau đang quyết tâm khôi phục rừng phòng hộ tại những nơi có điều kiện.

“Chúng tôi rất trăn trở về điều này (sạt lở đê biển, bờ biển - NV)”, Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Tiến Hải chia sẻ và cho biết, bằng nhiều giải pháp, tỉnh Cà Mau hướng đến mục tiêu tạo bãi bồi ổn định để khôi phục đai rừng phòng hộ.

Không đổ hoàn toàn những gì đang bị ảnh hưởng là do điều kiện khách quan, đã qua, công tác quản lý, bảo vệ rừng phòng hộ tại địa phương còn nhiều bất cập. Qua quan sát thực tế, dù đai rừng đang bị xâm hại nghiêm trọng, tuy nhiên đến giờ vẫn còn khá nhiều hộ dân vẫn cố bám trụ ngay thân đê, ngoài đê để mưu sinh với điều kiện và chất lượng cuộc sống khá tạm bợ, thiếu an toàn. Tất cả họ đều là dân nghèo, không đất sản xuất, di cư từ các địa phương khác đến, cuộc sống phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn lợi từ rừng và biển, đã tạo nên áp lực về quản lý xã hội đối với địa phương.

Trung ương phân kỳ đầu tư, nguồn lực địa phương hạn hẹp, kéo theo nhiều giải pháp công trình tại những nơi bức xúc chưa được hoàn thiện kịp thời và mang tính bền vững. Ảnh: Kè rọ đá hộ đê trên tuyến bờ biển Tây đang bị phá vỡ từng ngày.

Với mục tiêu bảo vệ đất liền, bảo vệ người dân, Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Tiến Hải thể hiện rõ quan điểm nhất quán của địa phương là dù việc xây đê biển với hình thức nào thì cũng phải tiến ra biển, không thể lùi: “Đã qua chúng ta không thể bảo vệ đất, bảo vệ rừng phòng hộ, để sóng biển cuốn đi do tác động của thiên tai, nay bằng mọi giải pháp có được, bên cạnh giữ vững những gì hiện tại, chúng ta phải từng bước lấy lại những gì đã mất”. Đồng quan điểm, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, ông Hoàng Văn Thắng: “Không vì đai rừng phòng hộ mỏng mà trong quy hoạch dự án xây dựng đê biển ở Cà Mau phải lùi vào bên trong. Chỗ nào tiến, chỗ nào lùi, các nhà khoa học phải trả lời cho được câu hỏi này”.

Mỗi năm bờ biển Cà Mau sạt lở khoảng 450ha, riêng năm 2015 đã có khoảng 10km bờ biển sạt lở rất nghiêm trọng; đai rừng phòng hộ chỉ còn 7 - 40m, đe dọa trực tiếp đến an toàn đê biển Tây.

Được biết, theo danh mục hệ thống các đê biển ban hành kèm theo Quyết định 667/QĐ-TTg ngày 27/5/2009 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Chương trình củng cố, nâng cấp hệ thống đê biển từ Quảng Ngãi đến Kiên Giang, thì Cà Mau được xây dựng tuyến đê biển Đông và nâng cấp đê biển Tây, các tuyến đê cửa sông với tổng nguồn kinh phí trên 3.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, đến nay, các nhà khoa học vẫn còn lúng túng trong việc lựa chọn phương án quy hoạch tối ưu nhất để trình cơ quan quản lý, sớm triển khai dự án xây dựng đê biển Đông. Và đến thời điểm này, nghĩa là sau 7 năm có chủ trương của Chính phủ, các nhà khoa học vẫn đề xuất rằng cần thêm thời gian để nghiên cứu sâu hơn, chi tiết hơn. Đối với nâng cấp đê biển Tây, phần lớn ưu tiên xây dựng tuyến đê mới từ Kênh Năm - Cái Đôi Vàm dài 21,8km, nâng cấp đê kết hợp xây dựng đường giao thông trên mặt đê dài 72,52km, 7 đoạn kè chống sạt lở có chiều dài trên 8km… với tổng dự án 1.697 tỷ đồng. Tuy nhiên, kế hoạch bố trí vốn đến nay cũng chỉ 425 tỷ đồng.

Khẩn cấp xây dựng đê biển Đông và nâng cấp đê biển Tây Cà Mau là những gì địa phương mong muốn sớm được triển khai bởi ảnh hưởng của BĐKH đã và đang gây thiệt hại nghiêm trọng, tác động trực tiếp và ngày càng nặng nề đến mọi mặt đời sống của người dân. Biết rằng việc triển khai một dự án lớn với nguồn lực đầu tư cao, trong khi ngân sách đang gặp nhiều khó khăn là điều không dễ thực hiện trong thời gian ngắn, song phải nhận thức rằng đây là những công trình mang tính cấp bách, thế nên cần có cơ chế đặc thù, để không phải trả giá đắt khi đê bị vỡ, nước biển dâng cao….

Chủ tịch UBND tỉnh vừa có tờ trình đề nghị Thủ tướng Chính phủ, các Bộ, ban, ngành Trung ương xem xét, hỗ trợ 5.900 tỷ đồng cho giai đoạn 2016 - 2020 để thực hiện các giải pháp công trình chống hạn, xâm nhập mặn và ứng phó tác động của BĐKH, nước biển dân. Tỉnh Cà Mau cũng đã có tờ trình gửi Bộ Kế hoạch và Đầu tư đề nghị sớm triển khai Dự án xây dựng đê biển Đông từ nguồn Chương trình mục tiêu ứng phó với BĐKH và tăng trưởng xanh giai đoạn 2016 - 2020, với tổng nguồn vốn 1.340 tỷ đồng cho xây dựng 76km đê biển (đang tiếp tục điều chỉnh dự án) nhằm bảo vệ 260 ngàn hộ dân và 130.900ha đất tự nhiên.

Cùng với đó, Chủ tịch UBND tỉnh cũng đã có tờ trình gửi Thủ tướng Chính phủ hỗ trợ nguồn kinh phí đầu tư cấp bách các công trình phục vụ chống hạn, xâm nhập mặn bảo vệ vùng ngọt hóa trên địa bàn với tổng nguồn 143 tỷ đồng. Liên quan vấn đề này, trước tình hình thực tế do ảnh hưởng của El Nino kéo dài, địa phương đã tiến hành triển khai các công trình cấp bách với nguồn kinh phí trên 98 tỷ đồng.


(Còn tiếp)

Ý kiến bạn đọc
    • Báo ảnh - Cơ quan thuộc Ủy ban Nhân dân tỉnh - Tiếng nói của Nhân dân Cà Mau
      Giấy phép số 55/GP-TTĐT cấp ngày 18/3/2011
    • Tổng biên tập: Lê Nguyễn
    • Tòa soạn và trị sự: Số 57AB Phan Đình Phùng - TP. Cà Mau - Cà Mau
    • Điện thoại: +84 (290) 3822062 / 3822065 / 3831925
    • Fax: +84 (290) 3822060
    • Email: bientapdatmui@yahoo.com.vn