Hợp tác xã kiểu mới chưa mới

Qua hơn 3 năm triển khai Luật Hợp tác xã, đến nay loại hình sản xuất này vẫn chưa “bén rễ ” ở Cà Mau, bởi nó chưa lấy được niềm tin trọn vẹn từ người dân cũng như ngành chức năng.

Với điều kiện tự nhiên vốn có, tỉnh có điều kiện phát triển kinh tế tập thể trên nhiều lĩnh vực, nhất là nông nghiệp.

CHẬM PHÁT TRIỂN

Đến nay, hình thức sản xuất tổ hợp tác (THT) mặc dù chiếm số lượng khá lớn với gần 3.500 THT, nhưng phần lớn thành lập tự phát, từ đó tổ chức thiếu chặt chẽ, thiếu ổn định. Các hợp tác xã (HTX) còn nhỏ lẻ theo địa bàn ấp, khóm, vốn điều lệ thực tế thấp, trình độ cán bộ quản lý còn nhiều hạn chế... Tất cả những khó khăn này làm cho kinh tế tập thể của tỉnh chậm phát triển, hoặc phát triển kém hiệu quả. Hình thành mới thì nhiều, giải tán cũng không ít. Đơn cử, chỉ trong năm 2015 đã có hơn 155 THT giải thể, 10 HTX tan rã.

Khi địa phương, đất nước càng tham gia sâu rộng vào thị trường thế giới thì càng đòi hỏi sự liên kết chặt chẽ trong sản xuất kinh doanh.

Nguyên nhân được xác định là do năng lực của cán bộ quản lý HTX, nhất là HTX nông nghiệp chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển trong cơ chế thị trường. Hiện nay, có rất ít cán bộ HTX có trình độ cao đẳng, đại học; đa số mới qua các lớp bồi dưỡng ngắn ngày do Liên minh HTX tỉnh và các ngành khác tổ chức. Do trình độ yếu, nên kỹ năng quản trị HTX còn kém và tổ chức hoạt động của HTX còn nhiều hạn chế cũng là đương nhiên. Hằng năm, Liên minh HTX tỉnh đều mở các lớp đào tạo chính quy, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, kỹ thuật đối với cán bộ quản lý và xã viên HTX, song kiến thức đào tạo rất khó áp dụng vì cán bộ HTX có trình độ học vấn thấp, nếu đào tạo ngắn hạn thì khó có sự chuyển biến.

Một nguyên nhân có tính chất quyết định sự thành bại của mô hình kinh tế này là vốn; thực tế đã qua, thiếu vốn là thực trạng chung của các HTX. Bình quân HTX nông nghiệp có vốn điều lệ khoảng vài trăm triệu đồng thì khó có khả năng phát huy được sức mạnh nội lực. Vốn ít, cùng với việc không có tài sản bảo đảm khiến các ngân hàng cũng ngại cho vay. Hiện nay, số HTX có trụ sở riêng rất ít, hầu hết các HTX chưa có đất để làm trụ sở hoặc chưa có điều kiện đầu tư, phải thuê nhà xã viên làm nơi làm việc. Hệ quả tất yếu là các HTX không thể mở rộng sản xuất, kinh doanh. Các phương tiện làm việc, máy móc phục vụ sản xuất lạc hậu nên không đem lợi nhuận cho các thành viên.

Nông dân Cà Mau hiện nay đã mạnh dạn đầu tư vào sản xuất, nhưng chưa chịu tham gia kinh tế tập thể, nguyên nhân là họ chưa có niềm tin vào các tổ hợp tác, hợp tác xã.

Phó Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh, ông Đỗ Tuấn Đức nhận định: Đã qua, nhiều HTX phải ngưng hoạt động là do thiếu vốn kinh doanh, điều kiện thời tiết không thuận lợi, cùng với giá cả thị trường không ổn định, đầu ra sản phẩm biến động bất thường...

HỢP TÁC XÃ KIỂU MỚI CÒN… CŨ

Sau gần 3 năm thực hiện Luật HTX đến nay, tỉnh mới có 18 HTX thực hiện chuyển đổi theo mô hình HTX kiểu mới, đạt hơn 15%. Đáng quan tâm là việc một số địa phương không báo cáo về tiến độ cũng như những thuận lợi, khó khăn trong quá trình thực hiện chuyển đổi về Sở Kế hoạch và Đầu tư để tổng hợp số liệu báo cáo về UBND tỉnh, mặc dù Sở này nhiều lần có công văn nhắc nhở.

Theo báo cáo của các địa phương, những khó khăn, vướng mắc trong quá trình chuyển đổi của các HTX gặp phải đều khá điển hình: HTX chưa thực sự được Nhà nước bảo đảm quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm và môi trường sản xuất, kinh doanh; chính quyền một số địa phương thiếu quan tâm đối với HTX; bộ máy quản lý nhà nước, hỗ trợ phát triển HTX còn yếu và chưa thống nhất. Bên cạnh đó, việc chậm trễ ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành Luật đã tạo sự lúng túng trong công tác tổ chức lại hoạt động HTX, nhất là khâu rà soát tư cách thành viên, góp vốn điều lệ, xác định tài sản, công nợ của HTX…

Ngoài ra, HTX kiểu mới hoạt động trong cơ chế thị trường không chỉ đơn thuần làm những dịch vụ công ích mà phải đem lại lợi nhuận thực sự cho các thành viên bằng những dịch vụ mang hiệu quả kinh tế. Tuy nhiên, hiện nay, phần lớn các HTX trên địa bàn tỉnh chưa thiết lập được mối quan hệ tín dụng với các ngân hàng thương mại do không đủ điều kiện thế chấp tài sản nên không đủ vốn hoạt động và mở rộng sản xuất, kinh doanh, dịch vụ. Một khó khăn nữa là trình độ thực hiện xúc tiến thương mại, xây dựng thương hiệu, tìm kiếm thị trường của các HTX còn nhiều hạn chế.

Giải pháp khắc phục cũng đã có, theo ông Đỗ Văn Sơ - Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh, thời gian tới, các địa phương cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền Luật HTX đối với các cấp, các ngành và nhân dân về bản chất, nguyên tắc, mục tiêu, tổ chức hoạt động của HTX... Với các HTX, cần chủ động tổ chức lại theo quy định của Luật, trọng tâm là làm rõ mức vốn điều lệ, tài sản của HTX; nhanh chóng tự kiện toàn, củng cố tổ chức, bộ máy, qua đó xây dựng điều lệ, phương án sản xuất, kinh doanh và quy chế hoạt động. Tổ chức đăng ký lại HTX theo quy định; tiến hành sáp nhập, hợp nhất các HTX nông nghiệp quy mô nhỏ hoạt động kém hiệu quả, giải thể các HTX ngừng hoạt động. Phát huy nội lực của các HTX, thu hút các nguồn vốn, mở rộng sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, chủ động tiếp cận thị trường, tìm đầu ra cho sản phẩm, áp dụng khoa học - kỹ thuật vào sản xuất, tăng thu nhập cho người lao động, góp phần nâng cao đời sống cho các thành viên.

Cũng theo ông Đỗ Văn Sơ, có một số HTX thực hiện chuyển đổi theo mô hình HTX kiểu mới nhưng vẫn còn mang nặng tính hình thức, chưa đi vào thực tế. Nếu tổ chức lại HTX theo kiểu mới một cách triệt để sẽ là sức bật mới cho khu vực kinh tế tập thể; trong đó, quan hệ kinh tế giữa HTX và các thành viên chặt chẽ hơn, tối đa hóa lợi ích cho các thành viên, phản ánh đúng bản chất của một tổ chức HTX là phục vụ, hỗ trợ thành viên phát triển sản xuất, kinh doanh.

Chủ tịch UBND xã Khánh Bình, huyện Trần Văn Thời, bà Nguyễn Thị Loan bộc bạch: “Là xã thuần nông của huyện, nhiều năm gần đây địa phương muốn xây dựng cho mình một HTX nông nghiệp, nhưng vẫn chưa làm được bởi người dân còn e ngại về nó. Khánh Bình đang nỗ lực hoàn thành mục tiêu xây dựng xã đạt chuẩn nông thôn mới trong năm nay, bằng sự tập trung của cả hệ thống chính trị, địa phương quyết tâm hình thành một HTX kiểu mới”.

Điểm yếu nhất của THT và HTX trên địa bàn tỉnh hiện nay là khâu xây dựng phương án sản xuất kinh doanh, nhất là đối với các HTX nông nghiệp - gần như không xây dựng được phương án sản xuất kinh doanh cũng như quản lý và triển khai hiệu quả. Về vấn đề này, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn tỉnh Phạm Thanh Hải nhận định, không chỉ phải xây dựng được phương án sản xuất kinh doanh lâu dài mà trong phương án sản xuất kinh doanh, các HTX phải làm sao gắn với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng và đặc biệt là thị trường...

Ông Hải cho biết thêm: Khi đi sâu vào nền kinh tế quốc tế, khi thuế nhập khẩu của nước ta cắt giảm về 0%, sẽ có nhiều sự cạnh tranh khốc liệt hơn về hàng ngoại và hàng nội địa, đòi hỏi phải liên kết chặt chẽ hơn trong sản xuất. “Liên kết dọc, liên kết ngang là đòi hỏi cấp bách trong sản xuất nông nghiệp hiện nay”, ông Hải nhấn mạnh.

Ý kiến bạn đọc
    • Báo ảnh - Cơ quan thuộc Ủy ban Nhân dân tỉnh - Tiếng nói của Nhân dân Cà Mau
      Giấy phép số 55/GP-TTĐT cấp ngày 18/3/2011
    • Tổng biên tập: Lê Nguyễn
    • Tòa soạn và trị sự: Số 57AB Phan Đình Phùng - TP. Cà Mau - Cà Mau
    • Điện thoại: +84 (290) 3822062 / 3822065 / 3831925
    • Fax: +84 (290) 3822060
    • Email: bientapdatmui@yahoo.com.vn