Kinh tế rừng thời hội nhập

Về rừng U Minh Hạ, cảm nhận sự “thay da đổi thịt” của vùng đất này mới thấy hết nghị lực của những người dân nơi vùng rừng. Cùng với đó là những chủ trương đúng đắn đã đi vào đời sống và vực dậy kinh tế rừng nơi đây.

Rừng tràm làm du lịch sinh thái

Rừng tràm U Minh Hạ trải dài 3 huyện: U Minh, Thới Bình và Trần Văn Thời. Đây là hệ sinh thái rừng ngập nước đặc biệt phong phú và đa dạng về chủng loài động - thực vật mà đa phần được hình thành bởi những cây tràm mọc san sát nhau.

Cách TP. Cà Mau khoảng 30km, Vườn Quốc gia U Minh Hạ được biết đến là nơi bảo tồn và phát huy giá trị tự nhiên, tính đa dạng sinh học và cảnh quan môi trường sinh thái, cũng như trở thành khu du lịch sinh thái, phục vụ các hoạt động nghiên cứu khoa học. Vườn có diện tích trên 8.527ha, thuộc địa giới hành chính 4 xã của 2 huyện Trần Văn Thời và U Minh. Vườn chia thành 3 phân khu: Phân khu bảo vệ nghiêm ngặt, trên 2.593ha; phân khu phục hồi sinh thái trên 5.191ha và phân khu dịch vụ hành chính 743ha.

Gác kèo ong là nghề đặc trưng của người dân sống dưới tán rừng tràm U Minh Hạ.

Nơi đây được đánh giá có hệ sinh thái đa dạng và giàu tiềm năng phát triển du lịch sinh thái, với sự tham gia của cộng đồng cũng như phục vụ tốt các hoạt động nghiên cứu khoa học, nhất là trên lĩnh vực bảo tồn các nguồn gen, các loài quý hiếm. Vì thế, việc quy hoạch bảo tồn và phát triển bền vững Vườn Quốc gia U Minh Hạ đến năm 2020 nhằm tận dụng và khai thác hiệu quả, bền vững các ưu thế về điều kiện tự nhiên, sinh thái mà thiên nhiên đã ban tặng. Theo quy hoạch, sẽ có trên 1.318,5ha thuộc phân khu dịch vụ hành chính (743,6ha) và phân khu phục hồi sinh thái (574,9ha) tại Vườn Quốc gia U Minh Hạ trở thành khu du lịch, với các hoạt động du lịch sinh thái.

Theo đó, để phục vụ được mục tiêu phát triển du lịch song song với bảo tồn, nhiều công trình sẽ được đầu tư trong thời gian tới. Trong đó, trọng tâm là khu trung tâm hành chính với văn phòng, khu nhà nghỉ và nhà bảo vệ. Đặc biệt, hàng loạt các công trình phục vụ công tác quản lý và bảo vệ rừng dự kiến sẽ được xây dựng: Mốc ranh giới các phân khu chức năng; chòi canh lửa cố định; nhà, trạm quản lý bảo vệ rừng; bảng nội quy bảo vệ và phòng cháy chữa cháy rừng; nạo vét kinh; trạm bơm; hồ chứa nước ngọt; trang thiết bị phòng cháy chữa cháy...

Với quy hoạch này, tương lai không xa Vườn Quốc gia U Minh Hạ sẽ trở thành điểm đến thu hút du khách, các nhà khoa học trong và ngoài nước đến tham quan, nghiên cứu. Khi đó, vấn đề bảo tồn và công tác phòng cháy chữa cháy là bài toán không hề đơn giản.

Vườn Quốc gia U Minh Hạ đang được bảo vệ nghiêm ngặt và hướng phát triển du lịch sinh thái bền vững.

Khởi sắc vùng rừng U Minh Hạ

Từ năm 2011, cây keo lai, cây tràm lá dài được đưa vào thử nghiệm và phát triển đại trà trên đất rừng U Minh Hạ, đến nay nó đã làm thay đổi lớn nền kinh tế lâm nghiệp nơi đây. Đặc biệt nhất là ý thức của người dân trong trồng, bảo vệ và phát triển rừng. Hiện, trên lâm phần rừng U Minh Hạ đã có hơn 1.000ha đất sản xuất kết hợp (30%) được chuyển sang trồng rừng thay vì như trước kia họ tìm cách phá rừng để sản xuất kết hợp (lúa, rau màu...).

Không riêng cây keo lai mà cây tràm cũng tương tự. Trước năm 2011, khi cây tràm còn trồng theo kiểu quảng canh truyền thống, người dân phải đợi từ 10 - 12 năm mới có thể thu hoạch. Mặc dù thời gian dài nhưng trữ lượng rất thấp (chỉ khoảng 60 - 70m3/ha). Hiện nay, với kỹ thuật trồng thâm canh kê liếp, chọn giống tốt, thay thế giống rễ trần sang giống trong túi bầu... không chỉ rút ngắn chu kỳ khai thác xuống còn một nửa (5 - 6 năm) mà sản lượng đạt khoảng 200m3/ha, tăng gấp 3 lần trước đó. Đây là bước phát triển khiến nhiều người không khỏi kinh ngạc.

Cây keo lai trở thành đột phá của rừng U Minh Hạ.

Một trong những mục tiêu hiện nay trên lâm phần rừng U Minh Hạ là chuyển từ hình thức trồng rừng bán gỗ băm dăm sang bán gỗ lớn, gỗ xẻ xuất khẩu. Cũng như bao loại cây trồng khác trong nông nghiệp, tình trạng cung vượt cầu khiến giá cây rừng giảm thấp là điều khó tránh khỏi. Giải pháp đã và đang tiếp tục triển khai thực hiện là liên kết với những công ty xuất khẩu gỗ tại TP. Hồ Chí Minh cũng như các tỉnh khác để tìm hiểu nhu cầu thị trường, cả trong nước và thế giới, thị trường cần loại gỗ gì và kích cỡ thế nào thì trồng gỗ đó.

Con ong bám rừng cùng phát triển

Gác kèo ong là nghề đặc trưng của người dân sống dưới tán rừng tràm U Minh Hạ. Hàng năm, khoảng tháng 2 trở đi, người dân ở vùng U Minh Hạ lại tất bật chuẩn bị bước vào mùa gác kèo ong. Nghề này rất kén, đòi hỏi phải có kinh nghiệm, am hiểu tập tính của đàn ong. Tay nghề hơn thua nhau của cánh thợ rừng là việc chinh phục đàn ong về làm tổ trên kèo (cây để ong làm tổ) của mình và phân định thắng - bại dựa vào số lượng mật kiếm được trong mùa.

Người dân U Minh Hạ chia việc ăn ong thành hai mùa. Mùa ong hạn với số lượng mật nhiều, chất lượng mật tốt. Mùa ong nước bắt đầu tháng 6 đến cuối tháng 8, đây là giai đoạn cây tràm trổ bông lần thứ hai, mưa nhiều. Trong mùa ăn ong, người thợ rừng thu được số lượng mật nhiều hay ít còn phải phụ thuộc vào kinh nghiệm của từng người. Người có tay nghề cao, khi gác kèo, ong đóng tổ từ 70 - 90%.

Thường thời gian để cho ong làm tổ là 40 ngày nhưng có người chỉ mới gác kèo buổi sáng thì buổi chiều nó đã đóng tổ. Bí quyết và kinh nghiệm hơn nhau giữa những người thợ rừng là ở chỗ đó. Bình quân mỗi hộ gác kèo thu được 350 lít mật ong, cá biệt có gia đình thu trên 1.000 lít mật/năm. Mật ong U Minh từ lâu trở thành thương hiệu nổi tiếng trong và ngoài nước với nhiều công dụng chữa bệnh và bồi bổ sức khỏe.

Mặc dù nghề này không phổ biến nhưng có thể giúp bà con nơi đây có nguồn thu hơn trăm triệu đồng mỗi vụ. Chính vụ thu hoạch ong hàng năm kéo dài trong suốt mùa khô. Để có được loại mật nổi tiếng gần xa như hiện nay, những thợ nghề nơi đất rừng U Minh Hạ phải đầu tư khá kỳ công.

Bức tranh tổng quan vùng U Minh Hạ với nhiều góc đa sắc đã được vẽ lên bằng sự nỗ lực của chính quyền và sự quyết tâm của chính những người dân cần mẫn bám đất, bám rừng. Với những chiến lược đã vạch ra, tin rằng tới đây vùng đất này không ngừng phát triển, mang đến nhiều khởi sắc hơn nữa cho những xã nông thôn mới của đất U Minh.

Ý kiến bạn đọc
    • Báo ảnh - Cơ quan thuộc Ủy ban Nhân dân tỉnh - Tiếng nói của Nhân dân Cà Mau
      Giấy phép số 55/GP-TTĐT cấp ngày 18/3/2011
    • Tổng biên tập: Lê Nguyễn
    • Tòa soạn và trị sự: Số 57AB Phan Đình Phùng - TP. Cà Mau - Cà Mau
    • Điện thoại: +84 (290) 3822062 / 3822065 / 3831925
    • Fax: +84 (290) 3822060
    • Email: bientapdatmui@yahoo.com.vn