Luật sư tập sự Nguyễn Văn Nuôi, công tác tại Công ty TNHH Luật Sống: Quy định phải được cụ thể hóa

Về trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền trong việc bảo vệ quyền dân sự

Như Nhà nước đã khẳng định quyền hạn của công dân thông qua Hiến pháp nói chung về Bộ luật Dân sự (BLDS) 2005 nói riêng; quyền dân sự của cá nhân, pháp nhân, tổ chức luôn được pháp luật bảo vệ một khi bị xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Tuy nhiên, trong trường hợp này, Tòa án là cơ quan thụ lý, giải quyết các vụ việc dân sự thuộc thẩm quyền theo quy định pháp luật. Nhưng, pháp luật dân sự hiện hành chưa quy định cụ thể trách nhiệm của Tòa án, các cơ quan có thẩm quyền liên quan trong việc giải quyết vụ việc đó. Tôi thống nhất với việc xác định trách nhiệm của Tòa án theo dự thảo sửa đổi. Ngoài ra, theo dự thảo sửa đổi BLDS năm 2015 tại Điều 8 quy định nguyên tắc tự chịu trách nhiệm dân sự: “Các cá nhân, pháp nhân phải nghiêm chỉnh thực hiện nghĩa vụ dân sự của mình và tự chịu trách nhiệm về việc không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ, nếu không tự nguyện thực hiện thì có thể bị cưỡng chế thực hiện theo quy định của pháp luật”. Vấn đề này theo tôi chưa thể hiện được trách nhiệm, nghĩa vụ của cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong việc thực hiện nguyên tắc này, hình dáng của cơ quan nhà nước có thẩm quyền chưa được đề cập trong nguyên tắc. Theo tôi, vấn đề này chưa thống nhất, cần quy định lại cho phù hợp: “Các cá nhân, pháp nhân và cơ quan có thẩm quyền phải có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ của mình khi…”. Ngoài ra, tại Điều 117 theo dự thảo, còn khái quát chung chung, chưa thể hiện tính cụ thể về trách nhiệm của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Trong trường hợp cơ quan Tòa án, Viện Kiểm sát nhân dân… chưa được cụ thể.



Về chủ thể của quan hệ pháp luật dân sự

BLDS hiện hành quy định chủ thể của quan hệ pháp luật dân sự bao gồm: Cá nhân, pháp nhân, hộ gia đình, tổ hợp tác. Tuy nhiên, theo dự thảo chỉ quy định là cá nhân và pháp nhân tức đã loại bỏ chủ thể hộ gia đình và tổ hợp tác.

Vấn đề này tôi thống nhất một phần với dự thảo về chủ thể của pháp luật dân sự bao gồm: Cá nhân, pháp nhân, hộ gia đình, tổ hợp tác. Theo tôi, cần giữ nguyên chủ thể của pháp luật dân sự là hộ gia đình. Bởi: Hộ gia đình là một tổ chức gồm nhiều cá nhân có quan hệ huyết thống với nhau, có mối quan hệ với nhau về mặt pháp lý. Ví dụ: Về đăng ký khai sinh, khai tử, kết hôn… (quyền nhân thân được ghi nhận trong BLDS), chưa kể đến các giao dịch liên quan đến hộ gia đình. Thời gian gần đây có nhiều vụ án liên quan đến quyền lợi của hộ gia đình và các thành viên trong gia đình như xác lập quyền sử dụng đất, tranh chấp về đất đai, mua bán, tặng cho, tài sản của hộ gia đình cần thông qua các thành viên trong hộ. Từ vấn đề trên, theo tôi cần quy định hộ gia đình là chủ thể trong quan hệ pháp luật dân sự.

Về bảo vệ người thứ ba ngay tình trong trường hợp giao dịch dân sự bị vô hiệu

Điều 148 dự thảo Bộ luật quy định: “2. Trường hợp đối tượng của giao dịch dân sự là tài sản phải đăng ký quyền sở hữu mà tài sản đó đã được đăng ký tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền, sau đó được chuyển giao bằng một giao dịch khác cho người thứ ba và người này căn cứ vào việc đăng ký đó mà xác lập, thực hiện giao dịch thì giao dịch đó không bị vô hiệu, trừ trường hợp người thứ ba biết hoặc phải biết tài sản là đối tượng của giao dịch đã bị chiếm đoạt bất hợp pháp hoặc ngoài ý chí của chủ sở hữu; 3. Trường hợp đối tượng của giao dịch dân sự là tài sản phải đăng ký quyền sở hữu mà tài sản đó chưa được đăng ký tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhưng đã được chuyển giao bằng một giao dịch khác cho người thứ ba thì giao dịch này bị vô hiệu, trừ trường hợp người thứ ba ngay tình nhận được tài sản này thông qua bán đấu giá hoặc giao dịch với người mà theo bản án, quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền là chủ sở hữu tài sản nhưng sau đó người này không phải là chủ sở hữu tài sản do bản án, quyết định bị hủy, sửa”.

Vấn đề này, tôi thống nhất ý kiến với dự thảo, bởi nó đã đảm bảo được quyền lợi của người thứ ba ngay tình khi giao dịch dân sự bị vô hiệu.

Về hình thức sở hữu

Tôi thống nhất ý kiến một phần với dự thảo. Bởi: Nhà nước ta là Nhà nước xã hội chủ nghĩa, tất cả quyền lực thuộc về nhân dân và Nhà nước sẽ đại diện cho người dân thực hiện quyền đó. Nếu duy trì theo quy định BLDS năm 2005 thì tôi cho rằng quá nhiều hình thức sở hữu. Nhưng, nếu chúng ta bỏ đi hình thức sở hữu nhà nước và sở hữu tư nhân theo tôi là chưa phù hợp, nên chúng ta cần duy trì lại sở hữu nhà nước do có những tài sản thuộc sở hữu nhà nước phải thể hiện tính cụ thể trong văn bản quy phạm pháp luật như BLDS hiện hành. Nếu như BLDS theo dự thảo chỉ ghi nhận hai hình thức sở hữu, thì chưa đủ. Thiết nghĩ, theo tinh thần dự thảo BLDS sửa đổi, sở hữu nhà nước là sở hữu chung, điều này chưa được cụ thể. Về sở hữu tư nhân: Trong khi BLDS dự thảo quy định chủ thể quan hệ pháp luật dân sự là cá nhân, pháp nhân nhưng về hình thức sở hữu tư nhân lại không được ghi nhận trong Dự thảo BLDS lần này, theo quy định tại Điều 89 Dự thảo BLDS quy định: 1. Pháp nhân là một tổ chức được thành lập theo quy định của Bộ luật này, các luật khác có liên quan. 2. Pháp nhân có tài sản độc lập với cá nhân, pháp nhân khác và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản của mình. 3. Pháp nhân nhân danh mình tham gia các quan hệ pháp luật một cách độc lập”. Theo tôi, BLDS cần ghi nhận hình thức sở hữu tư nhân, cũng như tiếp tục duy trì BLDS hiện hành.

Ngoài ra, Dự thảo BLDS (sửa đổi) cần phân biệt ra sở hữu chung trong trường hợp nào, sở hữu riêng trong trường hợp nào… Có thể tuân theo sự thỏa thuận của các chủ sở hữu góp vào khối tài sản chung… cần xem xét.
Ý kiến bạn đọc
    • Báo ảnh - Cơ quan thuộc Ủy ban Nhân dân tỉnh - Tiếng nói của Nhân dân Cà Mau
      Giấy phép số 55/GP-TTĐT cấp ngày 18/3/2011
    • Tổng biên tập: Lê Nguyễn
    • Tòa soạn và trị sự: Số 57AB Phan Đình Phùng - TP. Cà Mau - Cà Mau
    • Điện thoại: +84 (290) 3822062 / 3822065 / 3831925
    • Fax: +84 (290) 3822060
    • Email: bientapdatmui@yahoo.com.vn