Những “lỗ hổng” trong quản lý đất công

LTS: Những năm qua, công tác quản lý đất đai nói chung và đất công trên địa bàn tỉnh Cà Mau đã được tập trung tăng cường, tuy nhiên, những “lỗ hổng” trong quản lý đã dẫn đến phát sinh những hệ lụy, gây khiếu kiện, khiếu nại kéo dài, rất khó xử lý, ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống xã hội, an ninh trật tự tại địa phương. Góp tiếng nói chung vào công tác này, Báo ảnh Đất Mũi khởi đăng loạt bài chỉ ra những tồn tại, hạn chế trong quản lý đất công đã qua, hướng đến khắc phục dứt điểm những “điểm nóng” về đất đai trên địa bàn trong thời gian tới. Kỳ 1: Sử dụng đất công không đúng mục đích Thời gian qua, những khiếu nại của 15 hộ dân tại Ấp 6, xã Tân Lộc Đông và Ấp 8, xã Thới Bình (huyện Thới Bình) liên quan đến việc Ban Chỉ huy Quân sự huyện Thới Bình sử dụng đất công không đúng mục đích khi được tỉnh giao. Khi hợp đồng sản xuất với hộ dân đã không kiên quyết đúng theo cam kết, dẫn đến những tranh chấp phức tạp, khó xử lý dứt điểm.

Lấy đất công cho thuê

Khu đất tại Ấp 6 (xã Tân Lộc Đông) được tỉnh Minh Hải giao cho Ban Chỉ huy Quân sự huyện Thới Bình sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh tại Quyết định 682/1995. Tuy nhiên, trên thực tế, khu đất này đã được Ban Chỉ huy Quân sự huyện Thới Bình ký hợp đồng với ông Ngô Minh Tại, đại diện cho 5 hộ dân khác thuê 54ha đất sản xuất nuôi trồng thủy sản với thời hạn 5 năm từ năm 1993. Cuối năm 1998, khi hết thời hạn thuê đất, đơn vị này không ký tiếp nhưng cũng không tiến hành thu hồi, nên các hộ dân này vẫn được tiếp tục sản xuất, không phải nộp tiền thuê đất cho chủ đất. Từ thực tế này mà mặc nhiên những hộ dân này nghĩ rằng đây đã là đất của riêng mình. Theo đó, họ tự ý chuyển nhượng phần đất đang thuê của nhà nước cho các hộ dân khác cũng như tách thửa cho các người thân trong gia đình. Cụ thể, ông Tại đã tự chuyển nhượng thành quả lao động cho 3 hộ dân khác, với diện tích 7ha và tách thửa cho 4 hộ là người thân trong gia đình, với diện tích trên 17ha. Hộ ông Trần Văn Trối chuyển nhượng cho hộ ông Trần Văn Dũng trên 5,1ha; hộ ông Hồ Lượng chuyển lại cho con rể là ông Trần Văn Vinh trên 2,3ha…

Người dân thuê đất Ban Chỉ huy Quân sự huyện Thới Bình tại Ấp 6 (xã Tân Lộc Đông), mong muốn được cấp đất, ổn định sản xuất tại chỗ.

Thấy được những bất ổn trong quản lý, sử dụng đất công đã xảy ra tại đây, song Ban Chỉ huy Quân sự huyện Thới Bình đã không kịp thời thu hồi, mà mãi đến năm 2005, đơn vị lại “tái” ký hợp đồng cho thuê đất với chính những hộ dân trước đó, và lần này diện tích thuê đất được nâng lên là 56ha theo hình thức cho thuê thời hạn hợp đồng mỗi năm. Trong lần này, nhằm “triệt buộc”, bản hợp đồng có quy định là trong thời gian hợp đồng, các hộ dân không được chuyển nhượng cho người khác đến canh tác trên phần đất đã hợp đồng. Xem ra, quy định này cũng chỉ để “chữa cháy” sau thời gian “quên” khu đất công được nhà nước giao cho đơn vị quản lý.
“Ban Chỉ huy Quân sự huyện Thới Bình cho thuê đất, hết thời hạn thì phải thu hồi, ai không chấp thuận thì căn cứ theo quy định pháp luật mà cưỡng chế, làm nghiêm. Đây là trách nhiệm của ngành, đơn vị địa phương, tỉnh không đi làm thay vấn đề này. Địa phương không lấy lại được quỹ đất công này, tỉnh sẽ kiểm điểm trách nhiệm”.
Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Tiến Hải.

Chưa thể thu hồi

Ngày 17/5/2013, Bộ Quốc phòng có Công văn số 3571; sau đó 12 ngày, UBND tỉnh cũng đã có Công văn 2639 về việc giao đất quốc phòng thuộc khu vực Nông trường Ấp 6 (xã Tân Lộc Đông) về cho địa phương quản lý; ngày 7/8/2013, Ban Chỉ huy Quân sự huyện Thới Bình đã có thông báo thu hồi diện tích đất cho thuê như đã nêu trên, đầu năm 2014 tiến hành thanh lý hợp đồng.

Dù tỉnh đã ban hành quyết định thu hồi, hủy bỏ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, giao khu đất này về cho UBND xã Tân Lộc Đông quản lý để lập thủ tục giao đất cho hộ gia đình, cá nhân theo quy định. Tuy nhiên, do khu đất này hiện có 15 hộ dân đang quản lý, sử dụng, thế nên quyết định thu hồi của UBND tỉnh chưa thể thực thi. Căn cứ theo quy định tại Điều 53 Luật Đất đai năm 2013 thì việc Nhà nước quyết định giao đất, cho thuê đất đối với đất đang có người sử dụng cho người khác chỉ được thực hiện sau khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định thu hồi đất theo quy định của luật này và phải thực hiện xong việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo quy định của pháp luật đối với trường hợp phải giải phóng mặt bằng.

Giấy chứng nhận giao Ban Chỉ huy Quân sự huyện Thới Bình quản lý, sử dụng diện tích đất phục vụ quốc phòng, an ninh tại Ấp 7 và Ấp 8, xã Tân Lộc, huyện Thới Bình, trong đó có phần diện tích mà Ban Chỉ huy Quân sự huyện cho thuê, nay thuộc Ấp 6, xã Tân Lộc Đông.

15 hộ dân thuê đất như trên không chấp nhận di dời, giao lại mặt bằng để chính quyền địa phương triển khai phương án giao đất cho dân mà đang có đơn khiếu nại. Các hộ dân ở đây cho rằng là người có công khai phá và bỏ nhiều chi phí đầu tư trên đất thuê khoán nên yêu cầu cấp thẩm quyền xem xét cấp lại phần đất theo hiện trạng sử dụng để ổn định cuộc sống lâu dài cũng như bồi hoàn thành quả lao động. Trong khi đó, đơn vị cho thuê khu đất này cũng như chính quyền thì căn cứ vào cam kết hợp đồng tại 2 lần ký kết, “… khi hết hợp đồng, các hộ dân phải trả lại toàn bộ tài sản thuê khoán theo đúng hiện trạng ban đầu, Ban Chỉ huy Quân sự huyện Thới Bình không có nghĩa vụ phải bồi hoàn chi phí cải tạo và các tài sản gắn liền với đất, như công trình, nhà cửa, cây nước… do các hộ dân tạo nên trong thời gian thuê khoán”.

Điều đáng nói ở đây là chỉ có 6 hộ dân là có hợp đồng sản xuất với Ban Chỉ huy Quân sự huyện Thới Bình, 9 hộ còn lại là do tự ý chuyển nhượng, tách thửa. Quan điểm của chính quyền địa phương là chỉ xem xét cấp đất sau khi thu hồi đối với những hộ không đất, người dân tộc nghèo, trong đó ưu tiên những hộ đã trực tiếp hợp tác sản xuất tại đây. Ông Trần Văn Dũng, Chủ tịch UBND huyện Thới Bình cho biết, đối với 6 hộ có hợp đồng, nếu không đất sản xuất ở nơi khác, sau khi thu hồi sẽ được xét cấp từ 1 - 1,5ha/hộ. Song, phương án được xem là tối ưu này vẫn vướng phải khó khăn, bởi việc thu hồi một phần đất ngoài hạn mức được giao so với hiện trạng các hộ dân đang sản xuất gặp phải sự ngăn cản của người dân có quyền lợi. Cứ thế, tranh chấp kéo dài, người dân tiếp tục khiếu nại, tình hình địa phương chưa được đảm bảo ổn định.

Ngoài khu đất tại Ấp 6 (xã Tân Lộc Đông), trên địa bàn huyện Thới Bình còn có khu đất tại Ấp 8 (xã Thới Bình) cũng được Ban Chỉ huy Quân sự huyện Thới Bình cho các cá nhân thuê lại, dẫn đến những tranh chấp kéo dài. Hai khu đất trên đã được UBND tỉnh ban hành quyết định thu hồi (Quyết định số 153/2014 và 20/2017). Hiện còn đến 7 khu đất tại các huyện: Trần Văn Thời, U Minh, Phú Tân, Cái Nước được tỉnh giao cho Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh quản lý trước đây và đã được Bộ Quốc phòng đồng ý bàn giao về cho địa phương quản lý tại Công văn 3571/2013, chưa được tỉnh ban hành quyết định thu hồi. Và thực tế, việc quản lý, sử dụng những khu đất trên cũng đang phát sinh những vấn đề tương tự. Dự báo, tới đây việc thu hồi sẽ còn gặp rất nhiều khó khăn.

Thông tin về 7 khu đất trên sẽ được chúng tôi tiếp tục đăng trong kỳ tiếp theo.
Trong hai năm 2016 và 2017, có 5 đoàn khiếu nại đông người, tất cả đều liên quan đến đất đai, trong đó nhiều đoàn liên quan đến quản lý đất công. Trên thực tế, chính việc quản lý lỏng lẻo, sử dụng đất đai không đúng mục đích của các tổ chức, đơn vị được giao đất, đã phát sinh những vấn đề tranh chấp, khiếu nại kéo dài.



(Còn tiếp)
Ý kiến bạn đọc
    • Báo ảnh - Cơ quan thuộc Ủy ban Nhân dân tỉnh - Tiếng nói của Nhân dân Cà Mau
      Giấy phép số 55/GP-TTĐT cấp ngày 18/3/2011
    • Tổng biên tập: Lê Nguyễn
    • Tòa soạn và trị sự: Số 57AB Phan Đình Phùng - TP. Cà Mau - Cà Mau
    • Điện thoại: +84 (290) 3822062 / 3822065 / 3831925
    • Fax: +84 (290) 3822060
    • Email: bientapdatmui@yahoo.com.vn